پارامترهای لرزه‌خیزی و احتمال رخداد زمین‏لرزه‏ها در شرق ایران (بلوک لوت)

نویسندگان

1 استادیار، گروه مهندسی عمران، دانشکده فنی و مهندسی، دانشگاه اردکان، اردکان، ایران

2 استادیار، گروه علوم زمین، دانشکده علوم و فناوری‏های نوین، دانشگاه تحصیلات تکمیلی صنعتی و فناوری پیشرفته، کرمان، ایران

doi
10.30499/ijg.2023.383824.1498
چکیده

گستره وسیعی از سرزمین ایران به دلیل قرار گرفتن در کمربند کوه‌زایی آلپ- هیمالیا، از نظر خطر زمین‎لرزه جزء مناطق زلزله‌خیز جهان محسوب می­شود و بین مناطق مختلف آن تفاوت‏های زیادی از لحاظ لرزه­زمین‌ساختی به‌چشم­می‌خورد. تفاوت‏های لرزه‌زمین‏ساختی شرق ایران (بلوک لوت) نسبت به نواحی اطراف آن در حدی است که می­توان آن را به‌صورت مستقل بررسی کرد. نگاهی اجمالی بر نقشه‌های لرزه­زمین‌ساختی این منطقه نشان می‌دهد فعالیت گسل‌های امتدادلغز و معکوس در اطراف بلوک لوت باعث رخداد زمین‏لرزه‌های فراوان و ویرانگر شده است، اما در بخش‏های داخلی این بلوک پایداری نسبی برقرار است به‌گونه‌ای­که می‌توان آن را ریز­صفحه‌ای صلب درنظر­گرفت. در این تحقیق با استفاده از داده‌های زمین‏لرزه، پارامترهای لرزه‌‌خیزی پهنه شرق ایران شامل بلوک لوت تعیین شده است. با استفاده از به‌روزترین کاتالوگ زمین‌لرزه­ها، داده‌ها به یک دسته تاریخی و چهار دسته دستگاهی تقسیم شد. برای هریک از چهار دسته داده دستگاهی، آستانه کامل بودن داده‌ها تعیین و با درنظر­گرفتن عدم قطعیت بزرگا، پارامترهای لرزه‌خیزی منطقه برآورد شد. بر این اساس مقدار b برابر 06/1 و نرخ رویداد سالیانه زمین‌لرزه‌های بزرگ­تر یا مساوی 1/3 تقریباً برابر 58 به‌دست­آمده­است که نشان­دهنده لرزه‌خیزی زیاد منطقه است. در نهایت، احتمال فزونی رویداد سالیانه برحسب بزرگا برای دوره‌های بازگشت 50، 475 و 2475 سال برآورد شده است. مقایسه نتایج این مطالعه با نتایج مطالعاتی که با داده‌های مشابه و روشی یکسان برای کل ایالت لرزه­زمین‌ساختی ایران مرکزی و شرق ایران انجام شده است، این موضوع را تأیید می‌کند که می‌توان از نظر لرزه‌خیزی، بلوک لوت و حاشیه آن را مستقل از بخش‌های دیگر ایالت لرزه­زمین‌ساختی ایران مرکزی و شرق ایران درنظر­گرفت.