نقش نهضت مشروطه در انقلاب اسلامی: تحلیل تماتیک

نویسندگان

1 گروه جامعه شناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران.

2 گروه تاریخ، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران.

doi
10.30466/jhf.2025.55406.1005
چکیده

انقلاب اسلامی ایران مظهر تمام‌عیار یک جنبش اجتماعی و سیاسی است جامعه‌شناسان و دانشمندان بسیاری سعی کرده‌اند با استفاده از نظریه‌های انقلاب، زمینه‌های مساعد و علل وقوع انقلاب اسلامی را دریابند. اما کمتر پژوهشی سعی نموده نظریه‌ای برخاسته از تجربه کنشگران انقلاب جهت تبیین ابعاد مدلی نظری ارائه کند .کنشگران اصلی انقلاب‌ها که گاها مدیران اصلی بعدازانقلاب می‌گردند در خصوص علل درونی شکل‌گیری انقلاب‌ها نظریاتی ارائه می‌کنند که در بیشتر موارد با نظری‌های موجود همخوانی ندارد. این تحقیق به منظور پر کردن خال علمی در کشور و با الگو قرار دادن سخنان آیت الله خامنه ای  به بررسی اندیشه های آن شخصیت در زمینه نقش نهضت مشروطه در انقلاب اسلامی پرداخته است.هدف از این تحقیق بررسی نقش نهضت مشروطه در انقلاب اسلامی ارایه یک الگوی از دیدگاه مقام رهبری در این زمینه است .سوال اصلی پژوهش آن است که چه عناصری از مشروطیت در شکل گیری انقلاب اسلامی از دیدگاه رهبری حضور داشته است؟. روش شناسی این مقاله از نوع کیفی است در واقع پژوهش بنیادی از نوع توصیفی - اکتشافی است. برای بررسی نقش نهضت مشروطه در انقلاب اسلامی از دیدگاه آیت الله خامنه ای  از روش تحلیل مضمون استفاده شده است.برای گرداوری و شناسایی مضامین مرتبط با نهضت مشروطه نخست مبانی نظری و دیدگاههای مختلف صاحبنظران غربی طی سالهای اخیر بررسی شده است سپس با بررسی و مطالعه سخنان آیت الله خامنه ای  مضمون‌های مرتبط، استخراج و کدگذاری گردیده است. نتایج تحقیق نشان می دهد این الگو دارای سه مضمون غالب، رهبری نهضت مشروطیت و هویت آن با یازده بعد ،انحراف و شکست نهضت مشروطیت با نه ،عواقب شکست نهضت مشروطیت با پنج بعد می باشد.روابط میان این مضمونها نیز در قالب یک الگو کلی ارایه شده اند.