کاربست داده‌های بازتحلیل MERRA-2 در بررسی تغییرات عمق برف در کوهستان‌های بلند ایران

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی ارشد هواشناسی، گروه فیزیک فضا، موسسه ژئوفیزیک دانشگاه تهران ، ایران

2 دانشیار، گروه فیزیک فضا، موسسه ژئوفیزیک دانشگاه تهران، ایران

3 دانشیار، گروه فیزیک فضا، موسسه ژئوفیزیک دانشگاه تهران، ایران

doi
10.30499/ijg.2023.387662.1502
چکیده

برف نقش چشمگیری در چرخه آب­شناختی دارد؛ ازاین‌رو تعیین دقیق پارامترهای مرتبط با برف ضروری به‌نظر­می‌رسد. ازآنجاکه ایستگاه­های برف‌سنجی توزیع مکانی مناسبی به­ویژه در مناطق کوهستانی ندارند، کارایی لازم را برای پایش متناوب مشخصات فیزیکی برف ندارند؛ بنابراین برای بررسی پارامترهای مرتبط با برف در چنین مناطقی از روش­های جایگزین شامل سنجش از دور و بانک داده­های بازتحلیل استفاده می­شود.در مطالعه حاضر، توزیع زمانی میزان عمق برف در کوهستان­های بلند ایران شامل چهار قله دماوند، دنا، زردکوه و هزار در یک دوره 41 ساله از سال 1980 تا 2020 با استفاده از داده­های بازتحلیل MERRA-2 بررسی شده است. MERRA-2 اوّلین بانک داده بازتحلیل جهانی بلندمدت مبتنی بر مشاهدات فضاپایه با تفکیک 625/0´5/0 درجه است. در این مطالعه برای نخستین بار از این داده­ها برای تعیین میزان عمق برف در مناطق کوهستانی ایران استفاده شده است.  نتایج بیانگر تغییرپذیری سالانه و بدون روند معنی­دار در میزان عمق برف در بازه 41 ساله در هر چهار قله بررسی شده است. بیشینه میزان عمق برف در هر سال معمولاً مربوط به ماه ژانویه است. در محدوده مورد مطالعه، برف در مناطق کوهستانی البرز بیشترین و در کوهستان­های شامل قله هزار کمترین ماندگاری را دارد که بیانگر غلبه نقش دما و عرض جغرافیایی بر ارتفاع در ماندگاری برف در مناطق کوهستانی است. به دلیل ناهمخوانی روند صعودی اندکی که در تغییرات عمق برف در مقایسه با روند گرمایش جهانی مشاهده می­شود، به‌نظر­می‌رسد استفاده از داده­هایMERRA-2  برای مطالعه بلندمدت عدم قطعیت دارد که می­تواند ناشی از خطا در واداشت­ها و کاستی­های مربوط به مدل استفاده­شده در آن باشد. بررسی دما و بارش به­عنوان اصلی­ترین واداشت­های خطا نشان می­دهد خطای موجود در میزان عمق برف در بانک داده MERRA-2 ناشی از خطا در تخمین بارش برف است.