کاربست دادههای بازتحلیل MERRA-2 در بررسی تغییرات عمق برف در کوهستانهای بلند ایران
نویسندگان
1 دانشجوی کارشناسی ارشد هواشناسی، گروه فیزیک فضا، موسسه ژئوفیزیک دانشگاه تهران ، ایران
2 دانشیار، گروه فیزیک فضا، موسسه ژئوفیزیک دانشگاه تهران، ایران
3 دانشیار، گروه فیزیک فضا، موسسه ژئوفیزیک دانشگاه تهران، ایران
doi
10.30499/ijg.2023.387662.1502چکیده
برف نقش چشمگیری در چرخه آبشناختی دارد؛ ازاینرو تعیین دقیق پارامترهای مرتبط با برف ضروری بهنظرمیرسد. ازآنجاکه ایستگاههای برفسنجی توزیع مکانی مناسبی بهویژه در مناطق کوهستانی ندارند، کارایی لازم را برای پایش متناوب مشخصات فیزیکی برف ندارند؛ بنابراین برای بررسی پارامترهای مرتبط با برف در چنین مناطقی از روشهای جایگزین شامل سنجش از دور و بانک دادههای بازتحلیل استفاده میشود.در مطالعه حاضر، توزیع زمانی میزان عمق برف در کوهستانهای بلند ایران شامل چهار قله دماوند، دنا، زردکوه و هزار در یک دوره 41 ساله از سال 1980 تا 2020 با استفاده از دادههای بازتحلیل MERRA-2 بررسی شده است. MERRA-2 اوّلین بانک داده بازتحلیل جهانی بلندمدت مبتنی بر مشاهدات فضاپایه با تفکیک 625/0´5/0 درجه است. در این مطالعه برای نخستین بار از این دادهها برای تعیین میزان عمق برف در مناطق کوهستانی ایران استفاده شده است. نتایج بیانگر تغییرپذیری سالانه و بدون روند معنیدار در میزان عمق برف در بازه 41 ساله در هر چهار قله بررسی شده است. بیشینه میزان عمق برف در هر سال معمولاً مربوط به ماه ژانویه است. در محدوده مورد مطالعه، برف در مناطق کوهستانی البرز بیشترین و در کوهستانهای شامل قله هزار کمترین ماندگاری را دارد که بیانگر غلبه نقش دما و عرض جغرافیایی بر ارتفاع در ماندگاری برف در مناطق کوهستانی است. به دلیل ناهمخوانی روند صعودی اندکی که در تغییرات عمق برف در مقایسه با روند گرمایش جهانی مشاهده میشود، بهنظرمیرسد استفاده از دادههایMERRA-2 برای مطالعه بلندمدت عدم قطعیت دارد که میتواند ناشی از خطا در واداشتها و کاستیهای مربوط به مدل استفادهشده در آن باشد. بررسی دما و بارش بهعنوان اصلیترین واداشتهای خطا نشان میدهد خطای موجود در میزان عمق برف در بانک داده MERRA-2 ناشی از خطا در تخمین بارش برف است.