توموگرافی امواج سطحی برای منطقه فرورانش مکران

نویسندگان

1 دانشیار، دانشکده علوم زمین، دانشگاه تحصیلات تکمیلی علوم پایه زنجان ، زنجان، ایران

2 دانشیار، دانشکده علوم زمین، دانشگاه تحصیلات تکمیلی علوم پایه زنجان ، زنجان، ایران

3 دانشجوی دکتری، دانشکده علوم زمین، دانشگاه تحصیلات تکمیلی علوم پایه زنجان ، زنجان، ایران

doi
10.30499/ijg.2023.395954.1515
چکیده

در این مطالعه سعی شده است با استفاده از توموگرافی امواج سطحی و برگردان منحنی­های پاشش، مدل سه­بعدی ساختار سرعتی موج برشی برای منطقه فرورانش مکران تعیین و با استفاده از نتایج آن، به سؤالاتی درباره زمین‌ساخت منطقه و هندسه صفحه فرورونده پاسخ داده شود. برای این پژوهش از داده­های ثبت­شده در 58 ایستگاه لرزه­نگاری در منطقه مکران در فاصله زمانی 6/2016 تا 5/2019 استفاده شده و روش توموگرافی با فرض دو جبهه موج تخت برای توموگرافی موج سطحی به‌کاررفته­است. توموگرافی برای سرعت فاز در نه دوره تناوب بین 25 تا 125 ثانیه انجام شده و با وارون­سازی منحنی­های پاشش، مدل سه­بعدی سرعت موج برشی برای منطقه مورد مطالعه به‌دست­آمده­است. نتایج نشان می­دهد در بخش غربی مکران و در شمال تنگه هرمز، سنگ‌کره عربی به زیر ناحیه سنندج- سیرجان و کمان ماگمایی ارومیه- دختر رانده شده است. همچنین در بخش میانی منطقه (در مکران غربی و زیر گودال جازموریان) یک سنگ‌کره اقیانوسی تخت وجود دارد که احتمالاً باقی­مانده ورقه اقیانوسی فرورونده‌ای است که از این ورقه جدا شده و باقی مانده است. همچنین در شرق منطقه، یک سنگ‌کره اقیانوسی دیده می­شود که با شیب کم تا شمال گودال جازموریان امتداد دارد و سپس در زیر کمان آتشفشانی با شیب زیاد فرورانش می­کند.