فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف: بر اساس سوگیری ناهماهنگی شناختی، سرمایه‌گذاران تمایل دارند اخبار سودی را که با وضعیت احساسی آن‌ها ناسازگار است، نادیده بگیرند. این سوگیری سبب می‌شود که سرمایه‌گذاران به اخبار خوب (بد) سود در شرایط بدبینانه (خوش‌بینانه) واکنشی نشان ندهند. عدم‌اطمینان در اطلاعات شرکت‌ها و بازار سهام، می‌تواند بر واکنش سرمایه‌گذاران به اخبار سود تأثیرگذار باشد. از این رو، هدف این پژوهش بررسی نقش عدم‌اطمینان اطلاعات شرکت و بازار، بر ناهماهنگی شناختی سرمایه‌گذاران نسبت به اخبار سود است.روش: پژوهش حاضر، توصیفی ـ هم‌بستگی و کاربردی است. نمونه آماری شامل ۱۲۷ شرکت پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران، در بازه زمانی ۱۳۹۰ تا ۱۴۰۱ است. برای آزمون فرضیه‌ها، از الگوهای رگرسیونی چند متغیره و برای ایجاد شاخص ترکیبی احساسات، روش تحلیل مؤلفه‌های اساسی (PCA) به‌کار گرفته شده است.یافته‌ها: طبق نتایج فرضیه اول، واکنش سرمایه‌گذاران به اخبار خوب و بد سود نامتقارن است. بر اساس نتایج فرضیه‌های دوم و سوم، در شرایط احساسات خوش‌بینانه، سرمایه‌گذاران به اخبار خوب سود، واکنش مثبت و به اخبار بد واکنش خاموش دارند، در حالی که در شرایط احساسات بدبینانه، به اخبار بد سود، واکنش منفی و به اخبار خوب، واکنش خاموش دارند. این نتایج وجود ناهماهنگی شناختی در شرایط خوش‌بینانه و بدبینانه را تأیید می‌کند. طبق نتایج فرضیه‌های چهارم و پنجم، عدم‌اطمینان اطلاعات شرکت بر تضعیف ناهماهنگی شناختی سرمایه‌گذاران نسبت به اخبار سود تأثیر معناداری نداشت. نتایج فرضیه‌های ششم و هفتم، نشان می‌دهد که کاهش عدم‌اطمینان بازار، واکنش خاموش سرمایه‌گذاران به اخبار بد سود در شرایط احساسات خوش‌بینانه را تضعیف می‌کند؛ ولی واکنش خاموش سرمایه‌گذاران به اخبار خوب سود در شرایط احساسات بدبینانه را تضعیف نمی‌کند.نتیجه‌گیری: بسته به وضعیت احساسات خوش‌بینانه یا بدبینانۀ حاکم بر بازار سهام، ناهماهنگی شناختی در واکنش قیمت سهام به اخبار خوب یا بد سود وجود دارد. از این رو سرمایه‌گذاران باید در تصمیمات اقتصادی احساسات حاکم بر بازار را لحاظ کنند. همچنین عدم‌اطمینان بازار بیشتر از عدم‌اطمینان اطلاعات شرکت‌ها، بر واکنش سرمایه‌گذاران به اخبار سود تأثیرگذار است. به بیان دیگر در زمان بدبینی، افراد نسبت به اطلاعات موجود انتقاد بیشتری دارند؛ اما هنگام خوش‌بینی، احتمال بیشتری دارد که اطلاعات را به‌صورت واقعی دریافت کنند. در نتیجه، ممکن است آستانه‌های روانی بالاتری را برای «خبر خوب»، در شرایط بدبینانه تعیین کنند. بنابراین با افزایش اطمینان در بازار سرمایه، می‌توان این ناهماهنگی‌های شناختی واکنش سرمایه‌گذاران به اعلام سود شرکت‌ها را کاهش داد. شرایط حاکم بر اقتصاد کشور سبب شده است تا سرمایه‌گذاران به‌دلیل محافظه‌کاری و نداشتن دانش کافی، برای تفسیر وضعیت اقتصادی در ارزیابی ارزش بنیادی شرکت‌ها با مشکل روبه‌رو شوند. از طرف دیگر، نوسان‌های زیاد عوامل مطرح شده، موجب تمرکز بیش از حد فعالان بازار به عوامل کلان اقتصادی (عوامل خارج از شرکت) شده که در نتیجه، توجه به‌سمت عوامل داخلی کاهش یافته است.