بررسی اثربخشی برنامه توانبخشی شنیداری بر رشد گفتار کودکان پیش دبستانی ناشنوا کاشت حلزون در اقلیم کردستان عراق
نویسندگان
1 دانشیار دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی دانشگاه تهران
2 دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی دانشگاه تهران
3 دانشجوی دکتری، روانشناسی و آموزش کودکان استثنایی دانشگاه تهران، تهران، ایران.
4 استاد گروه روان شناسی،واحد کرمانشاه.دانشگاه آزاد اسلامی،کرمانشاه،ایران.
doi
10.22034/naes.2025.496666.1629چکیده
هدف این پژوهش بررسی اثربخشی برنامه توانبخشی شنیداری بر میزان رشد گفتاری در کودکان پیش دبستانی ناشنوای کاشت حلزون در اقلیم کردستان عراق بود. این تحقیق از نوع تجربی با طرح پیشآزمون و پسآزمون با گروه کنترل بود. نمونه پژوهش شامل ۲۴ کودک ناشنوا (۱۲ نفر در گروه آزمایش و ۱۲ نفر در گروه کنترل) بود. روش نمونهگیری به صورت نمونهگیری هدفمند بود .ابزار اصلی برای ارزیابی عملکرد رشد گفتاری کودکان ناشنوا، مقیاس شاخص درجهبندی وضوح کلامی، آلن و همکاران(199۸) بود. گروه آزمایش تحت آموزش توانبخشی شنیداری ویژه (12 جلسه به مدت 45 دقیقه در هفته 2 یا 3 بار) قرار گرفت، در حالی که گروه کنترل هیچگونه مداخلهای نداشت. دادهها با استفاده از نرمافزار SPSS و تحلیل کوواریانس تجزیه و تحلیل شد. پس از شش ماه از اجرای برنامه توانبخشی، یافتهها نشان داد، میانگین نمرات رشد گفتار گروه کنترل به ترتیب در مرحله پیش آزمون (۹۲/۲)، پس آزمون (۸۵/۲) و برای گروه آزمایش به ترتیب در مرحله پیش آزمون (۱۷/۳)، پس آزمون (۵۸/۳) است. نتایج تحلیل واریانس یک راهه نمرات رشد گفتار قبل از آموزش حاکی از آن بود که تفاوتهای معناداری بین دو گروه (آزمایش و کنترل) قبل از شروع مداخله وجود ندارد (۰۵/۰ P>). تحلیل کوواریانس تک متغیره نشاندهنده این موضوع بود که پس از بیاثر کردن تأثیر پیشآزمون، تفاوت معناداری در میانگین نمرات پسآزمون بین گروه آزمایش و گروه کنترل وجود دارد (۰۱/۰P<). اندازه اثر این تفاوت برابر با ۶1/0 است که به این معناست که ۶1 درصد تغییرات در رشد گفتار ناشی از تفاوت گروههاست. در نهایت، میانگینهای تصحیحشده پسآزمون رشد گفتار در دو گروه نشان داد، گروه آزمایش (۴۸/۳) نسبت به گروه کنترل (۹۴/۲) در پسآزمون عملکرد بهتری داشته است. از طرف دیگر، میتوان گفت مشارکت فعال والدین در فرآیند درمان باعث تسریع در یادگیری گفتار و بهبود عملکرد کودک در محیطهای طبیعی گردید .این یافتهها نشان میدهند که برنامه توانبخشی شنیداری کلامی میتواند بهعنوان یک ابزار مؤثر در بهبود مهارتهای گفتاری و زبانی کودکان ناشنوا در مناطق مختلف، از جمله اقلیم کردستان عراق، بهکار گرفته شود. این مداخله میتواند به کاهش شکافهای زبانی و اجتماعی کودکان ناشنوا کمک کرده و به آنها فرصتهای بیشتری برای مشارکت فعال در جامعه فراهم آورد.