چگونگی تغییر بافت و کالبد تجاری و شهری بندر بوشهر در دوره قاجار

نویسندگان

1 استادیار گروه تاریخ، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران.

doi
10.30466/jhf.2025.56144.1035
چکیده

بندر بوشهر یکی از کانون مهم تجارت بین‌الملل در قرن 13 ه.ق/19 م بود که زمینه ارتباطات سیاسی و تجاری ایران عصر قاجار را با کمپانی‌های بزرگ کشورهای اروپایی منطقه خلیج‌فارس فراهم می‌آورد. حضور دولت‌های اروپایی در خلیج‌فارس منجر به فعالیت‌های بازرگانی و ایجاد تجارتخانه‌ها و کنسولگری‌های آن‌ها در بوشهر گردید. تراکم حجم فعالیت‌های تجاری آنان در این بندر و حضور سایر تجار بومی و غیربومی در این شهر منجر به ایجاد تنوع زیست جمعیتی بوشهر گردید که این امر در تغییر بافت تجاری شهر و به‌تبع آن فضای کالبد شهری بوشهر نقش مهمی داشت. این پژوهش درصد است با رویکرد تاریخی و با روش توصیفی و تحلیلی به تبیین چگونگی شکل‌گیری طبقه تجار و رشد بافت تجاری بندر بوشهر که منجر به تغییر فضای اجتماعی و فرهنگی کالبد شهری و معماری این شهر گردید، بپردازد. یافته‌های پژوهش حاکی از آن است که رشد بافت تجاری بوشهر و حضور گسترده خارجی‌ها در این شهر منجر به زیست مسالمت‌آمیز مردم بوشهر با تجار غیربومی مقیم این بندر گردید و به دنبال آن علاوه بر رشد اقتصادی شهر، ارتباط با خارجی‌ها راه را برای تأثیرپذیری‌های وسیع اجتماعی و فرهنگی در زمینه‌های مختلف به‌ویژه در زمینه‌ی سبک هنر معماری اروپایی برای تغییر کالبد شهری این بندر فراهم نمود و بستری برای انتقال این مفهوم در ایران گردید.