فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

آهنگ افزایش دمای نامتناسب شمالگان نسبت به میانگین جهانی گرمایش سریع شمالگان نامیده می‌شود. با کاهش‌ شیو نصف‌النّهاری‌ دما،‌ چینش قائم سرعت‌ باد مداری و در نتیجه سرعت باد در ترازهای‌ بالا نیز کاهش‌ می‌یابد. به‌ دنبال کاهش‌ سرعت‌ باد مداری‌، امواج راسبی‌ بزرگ‌مقیاس با سرعت‌ کمتر از غرب به‌ شرق حرکت‌ می‌کنند و در پی‌ آن دامنه‌ این امواج افزایش‌ می‌یابد. هدف پژوهش حاضر بررسی تاثیر گرمایش سریع شمالگان در منطقه غرب آسیا واقع در 60-30 درجه شمالی و 75-20 درجه شرقی است. در این پژوهش دوره‌های پیش و پس ازگرمایش سریع شمالگان به ترتیب 1991-1965 و 2021-1995 درنظر گرفته شده است. محل تشکیل بیشینه دامنه امواج تراز میانی جو در فصل زمستان در دوره پس از گرمایش سریع شمالگان نسبت به دوره پیش از گرمایش سریع شمالگان، افزایشِ ارتفاع داشته است. همچنین گسترش عرض‌جغرافیایی بیشینه دامنه امواج راسبی در دوره پس از گرمایش سریع شمالگان کاهش یافته است. از تغییرات در محلِ تشکیل و پهنای گسترش امواج راسبی می‌توان نتیجه گرفت که علاوه بر تغییر محل فعالیت موج، سرعت انتشار شرق‌سوی امواج در این فصل بیشتر شده است. در فصل تابستان، در دوره مورد مطالعه تندی جت جنب‌حارّه بویژه در بخش‌های غربی تضعیف شده و موقعیت آن به سمت استوا جابجا شده است. شاخص گردش نصف‌النّهاری در دوره پس از گرمایش سریع شمالگان در اغلب بخش‌های غرب آسیا مقادیر معنادار مثبت و منفی دارد که به معنی نصف‌النّهاری شدن امواج تراز میانی جو است. حرکت کند‌ترِ الگوهای جوّی و افزایش احتمال وقوع رویدادهای فرین در تابستان در دوره پس از گرمایش سریع شمالگان قابل انتظار است. در فصل پاییز در دوره پس از گرمایش سریع شمالگان، موقعیت جت جنب‌حارّه، استواسو شده و شدّت آن، به ویژه در بخش شرقی منطقه غرب آسیا بیشتر شده است. تشدید جریان‌جتی در این بخش باعث تضعیف امواج سیّا‌ره‌ای شبه‌ساکن می‌شود.