نقش و واکنش‌های سیاسی امامان زیدیه یمن در بستر تحولات قرن دهم هجری

نویسندگان

1 استادیار گروه تاریخ و تمدن اسلامی، موسسه آموزش عالی دارالحکمه، قم، ایران.

doi
10.30466/jhf.2025.56028.1029
چکیده

در قرن دهم هجری قمری، امامان زیدیه‌ی یمن در تلاش برای احیای قدرت و هویت سیاسی و مذهبی خود بودند، اما با چالش‌های متعدد داخلی و خارجی مواجه شدند. این پژوهش به بررسی چالش‌های سیاسی زیدیه یمن در این دوره می‌پردازد. مسئله‌ی اصلی تحقیق این است که مهم‌ترین چالش‌های پیش‌روی امامان زیدیه در قرن دهم چه بوده و این عوامل چه تأثیری بر عملکرد آنان داشت؟ فرضیه‌ی پژوهش بر این اصل استوار است که مجموعه‌ای از عوامل درون خاندانی و خارجی سبب تضعیف زیدیه و ناکامی آنان در تشکیل یک حکومت پایدار شد. رویکرد تحقیق، تاریخی-تحلیلی بوده و بر مبنای منابع دست اول و پژوهش‌های معتبر کتاب‌خانه‌ای صورت گرفته است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که درگیری‌های داخلی، اختلافات میان زیدیه، تهاجم ممالیک چرکسی، حملات عثمانی‌ها و پرتغالی‌ها و فشار حکومت طاهریان شافعی مذهب یمنی (حک. ۸۵۸- ۹۴۵)، از جمله عوامل کلیدی تضعیف زیدیه در یمن بودند. این عوامل نه‌تنها قدرت سیاسی زیدیه را محدود ساخت، بلکه بر تحولات تاریخی یمن نیز تأثیر بسزایی داشت.