فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف: حسابرسی مستقل از طریق اعتباربخشی به گزارش‌های مالی، در بهبود تصمیم‌گیری استفاده‌کنندگان و کارایی، بازار نقش اساسی دارد. کیفیت کار این حسابرسان، به عوامل متعددی بستگی دارد و یکی از این عوامل بسیار مهم، استقلال آن‌هاست. به‌دلیل مرتبط بودن پدیده تغییر حسابرس با استقلال نیز، این پدیده باید به‌دقت بررسی شود؛ زیرا یکی از موضوعات حیاتی هر شرکتی محسوب می‌شود. پدیده تغییر حسابرس باعث ایجاد گسست بین حسابرسان و کارفرما می‌شود. پیش‌بینی تداوم یا عدم تداوم روابط حسابرس با صاحب‌کار در سال‌های آتی، یکی از موضوعات چالش برانگیز در حرفه حسابرسی تلقی می‌شود. این پژوهش به پیش‌بینی تغییر اختیاری حسابرس (عدم تداوم رابطه با صاحب‌کار فعلی) با استفاده از یک الگوریتم فراابتکاری (الگوریتم چرخۀ آب) و مقایسه نتایج آن با رگرسیون لجستیک می‌پردازد.روش: جامعه آماری پژوهش، شرکت‌های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران است که بر اساس شرایط در نظر گرفته شده برای انتخاب نمونه، ۱۸۵ شرکت، به‌روش حذف سیستماتیک، طی سال‌های ۱۳۹۵ تا ۱۴۰۱، انتخاب و اطلاعات آن‌ها جمع‌آوری شد. سال ـ شرکت‌هایی که در آن‌ها تغییر اجباری حسابرس رخ داده بود، از فهرست نمونه حذف شدند. سپس از نرم‌افزارهای اکسل و متلب، برای پیاده‌سازی الگوریتم‌ها بهره گرفته شد. در این پژوهش، از ۱۳ متغیر مالی و غیرمالی استخراج شده از ادبیات، به‌منظور پیش‌بینی تغییر حسابرس استفاده شد که عبارت بودند از: نسبت جاری، سرمایۀ در گردش، نسبت بدهی، نسبت دارایی‌ها، بازده دارایی‌ها، کیفیت سود، اندازۀ شرکت، اندازۀ مؤسسه حسابرسی، نوع گزارش حسابرس، تغییر مدیریت، تفکیک مدیر عامل از رئیس هیئت‌مدیره، محافظه‌کاری حسابداری و توان رقابتی شرکت. به‌علاوه، نتایج به‌دست‌آمده از الگوریتم چرخۀ آب با استفاده از ماتریس درهم‌ریختگی که شامل چهار معیار ارزیابی است، با نتایج رگرسیون لجستیک، به‌عنوان یکی از رگرسیون‌های معروف در برآورد متغیرهای باینری، مقایسه شد، این معیارها عبارت‌اند از: صحت، دقت، حساسیت و تشخیص. به‌علاوه، برای اطمینان از قابلیت اتکای نتایج، هر یک از روش‌های یادشده ۱۰ بار پیاده‌سازی شد.یافته‌ها: کمابیش در تمام پیاده‌سازی‌ها و بر اساس هر چهار معیار ارزیابی عملکرد، الگوریتم چرخۀ آب برای پیش‌بینی تغییر حسابرس، مناسب‌تر از رگرسیون لجستیک است. به‌طور کلی، معیارهای دقت، صحت، حساسیت و تشخیص‌پذیری، در پیش‌بینی تغییر حسابرس توسط الگوریتم چرخۀ آب، به‌ترتیب 89، 75، 2 و 9/99 درصد بوده است. این در حالی است که معیارهای مربوط به رگرسیون لجستیک به‌ترتیب 67، 74، 1 و 8/99 درصد بوده است.نتیجه‌گیری: الگوریتم چرخۀ آب می‌تواند برای پیش‌بینی تغییر اختیاری حسابرس توسط استفاده‌کنندگان و مؤسسه‌های حسابرسی سودمند واقع شود. مؤسسه‌های حسابرسی می‌توانند از این ابزار، برای پیش‌بینی تداوم یاعدم تداوم روابطشان با مشتری در سال‌های آتی و برنامه‌ریزی بهتر برای کسب درآمد استفاده کنند. مشتریان حسابرسی و شرکت‌ها نیز می‌توانند از این ابزار برای پیش‌بینی روابط آتی با حسابرس و برنامه‌ریزی و زمان‌بندی سریع‌تر برای انتخاب حسابرس بعدی استفاده کنند.