ازدواج و مسائل حقوقی آن در دورۀ رضاشاه با تکیه‌بر مشروح مذاکرات مجلس و قوانین مصوب

نویسندگان

1 دانشجوی دکترای تاریخ، گروه تاریخ، واحد نجف‌آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف‌آباد، ایران

2 استاد گروه تاریخ، واحد نجف‌آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف‌آباد، ایران

3 دانشیار گروه تاریخ، واحد نجف‌آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف‌آباد، ایران

doi
10.30466/jhf.2025.56020.1025
چکیده

این پژوهش با هدف بررسی بازتاب مسائل زنان در قوانین مصوب مجلس در دوران رضاشاه و با تکیه‌بر مشروح مذاکرات مجلس شورای ملی در آن زمان صورت گرفته است. این نوشتار می‌کوشد پاسخی برای این پرسش‌ به دست دهد که در دورۀ ششم تا دورۀ دوازدهم تقنینیه چه مسائلی دربارۀ ازدواج دختران و مسائل حقوقی آنان مطرح و مصوب شد. پاسخ به این پرسش‌ می‌تواند در آشکار شدن قسمت‌های نادیده انگاشته شدۀ تاریخ مجلس و تحولات تاریخ اجتماعی ایران نقش بسزایی ایفا کند. قوانین محوری این پژوهش شامل «قانون راجع‌به ازدواج» و «قانون مدنی» است که در مجلس شورای ملی به تصویب رسید و به‌عنوان نقطۀ عطفی در زندگی زنان ایرانی در آمد. دستاورد این پژوهش این است که این قانون اساس قوانین و تحولات بعدی قرار گرفت که بر بستر ازدواج اتفاق افتاد و پس از آن برای دختران پانزده‌سالگی و برای پسران هجده‌سالگی حداقل سن برای ازدواج در نظر گرفته شد. ازدواج‌ها و طلاق‌ها باید در دفاتر رسمی ثبت می‌شدند و نیز مردان موظف به ارائۀ گواهی سلامت بودند. البته این قوانین پس از بازنمایی کاستی‌ها و راه‌های فرار، در مجالس بعدی بازنگری و اصلاح شدند. این مقاله به روش توصیفی‌تحلیلی نگاشته شده است و منابع آن عمدتاً با تکیه‌بر مذاکرات مجلس است که در اصل پیش‌زمینۀ فکری و گفتمانی تصویب چنین قوانینی است.