اعتبار یابی الگوی ارتقای پایبندی به اخلاق پژوهشی در معلمان پژوهشگر
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری ،گروه علوم تربیتی، واحدقم، دانشگاه آزاد اسلامی، قم،
2 دانشیار، گروه علوم تربیتی، واحد قم، دانشگاه آزاد اسلامی، قم، ایران
3 دانشیار،دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشکدگان فارابی ،دانشگاه تهران، تهران، ایران
doi
10.22034/naes.2025.497982.1631چکیده
هدف این پژوهش ارائه الگوی ارتقاء پایبندی به اخلاق پژوهش در بین معلمان پژوهشگر بود. پژوهش از نظر هدف، کاربردی، از نظر شیوه گردآوری دادهها آمیخته با رویکرد کیفی- کمی بود. در بخش کیفی از تحلیل مضمون و در بخش کمی علاوه بر پیمایش از تحلیل عاملی اکتشافی و تحلیل مسیر و بررسی شاخصهای مطلوبیت مدل استفاده شد. جامعهآماری بخش کیفی شامل 11 نفر از خبرگان بود که از بین اعضای هیات علمی با حداقل ده سال سابقه پژوهش و مطالعه با روش نمونهگیری هدفمند و در حد اشباع انتخاب شدند و در بخش کمی شامل کل معلمان پژوهشگر شهر اراک بود و نمونه آماری طبق فرمول کوکران شامل 248 نفر بصورت تصادفی خوشهایی انتخاب شد. گردآوری دادههای کیفی با مصاحبه نیمهساختاریافته و در بخش کمی با پرسشنامه 46 سوالی محقق ساخته با طیف 5 درجه لیکرتی انجام شد. برای روایی پرسشنامه ها از بازبینی مجدد، روایی صوری، محتوایی، سازه، CVR&CVI استفاده و پایایی ابعاد آن طبق آلفای کرونباخ بین 0.85 تا 0.97بود. در تجزیه و تحلیل دادهها در بخش کیفی، از تحلیل مضمون و در بخش کمی تحلیل عاملی اکتشافی و تحلیل مسیر با نرم افزارهایSPSS27 و AMOS استفاده شد. یافتهها: در مرحله اول تحلیل کیفی 212 کد اولیه استخراج و در مراحل بعدی با حذف کدهای همپوش و تکراری به 58 کد محوری تقلیل یافت و پس از پالایش به 42 مضمون و 10 شبکه کاهش یافت. ملاک کفایت نمونهگیری کیسر– مایر- الکین0.96و کرویت بارتلت p<0/001 بود که بیانگر کفایت حجم دادهها برای تحلیل و همبستگی کافی برای اجرای تحلیل بود. در تحلیل عاملهای اصلی،6 عامل با ارزش ویژه بزرگتر از 1 شناسایی شد که در مجموع 0.64 از واریانس مشترک را تبیین نمود. طبق شاخصهای مطلوبیت مدل مبتنی بر مولفههای شناسایی شده، کای اسکوار 1.554 و شاخصهای تطبیقی نسبی بالاتر از0.90 و بیانگر مطلوبیت مدل است.یافتهها نشان داد که مولفههای کلیدی اخلاق پژوهشی شامل اصول اخلاقی و مسئولیت اجتماعی، اصول نگارش مسئولانه، ملزومات کلیدی در طراحی و اجرا، انگیزش و تعهد، مشارکت آگاهانه و عدالت، و بیطرفی و استقلال است. همچنین الگوی مبتنی بر یافته های بخش کمی بر اساس شاخصهای مطلوبیت، از برازش مطلوب برخوردار است و میتواند بهعنوان مدلی کاربردی برای ارتقای رفتار اخلاقی پژوهشی در میان معلمان پژوهشگر استفاده شود.