فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

سلطنت فتحعلی شاه (۱۲۵۰-۱۲۱2 ه.ش) با تحولات علمی و صنعتی در جهان هم‌زمان بود. جامعه ایران از چارچوب ایلی و عشیره‌ای خود بیرون نیامده و با مظاهر و تمدن‌های جدید و پدید‌های نوآشنا نشده بود. از اواسط سلطنت فتحعلی شاه به بعد بود که ایران با تمدن و فرهنگ اروپایی آشنا شد و این آشنایی از طریق رفت‌وآمد با اروپاییان و کشورهای همسایه بیشتر شد. گروهی از کارگزاران با آگاهی از تحولات غرب به این نتیجه رسیدند که پیشرفت فنی و علمی اروپاییان سبب برتری آنان شده است و ایران در صورتی قادر به موفقیت است که دست به اصلاحات بزند. پرسش این است که چگونه تحولات آموزشی، فرهنگی و اجتماعی در این بازه زمانی به شکل‌گیری ایران مدرن کمک کرد و آیا این آشنایی مثمر ثمر بود یا خیر؟ پژوهش حاضر به روش تحلیلی- تطبیقی درصدد پاسخ به این سؤال برآمده است. بررسی‌ها نشان داد که تحولات آموزشی، اجتماعی و فرهنگی در دوره قاجار زمینه‌ساز بیداری ملی شد و در نهایت به انقلاب مشروطه و شکل‌گیری ایران مدرن انجامید. این تحولات نه‌تنها در بهبود آگاهی و دانش عمومی مؤثر بود بلکه باعث شد زیرساخت لازم برای توسعه و پیشرفت کشور در دوران بعدی نیز فراهم شود.