فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف: این مقاله نحوه نظارت اعضای کمیته‌های حسابرسی، بر کنترل‌های داخلی حاکم بر گزارشگری مالی را به بحث گذاشته است. از آنجایی که انتظارات از کمیته‌های حسابرسی برای ارزیابی طراحی و اجرای کنترل‌های داخلی، رو به افزایش است، چالش نظارت بر کنترل‌های داخلی حاکم بر گزارشگری مالی، بسیار در کانون توجه قرار گرفته است. نقش کمیته‌های حسابرسی به‌عنوان ناظر حاکمیت شرکتی با استفاده از نظریه نمایندگی و نظریه نهادی، توضیح داده می‌شود. با توجه به اینکه درباره فرایندهای کمیته حسابرسی شرکت‌های عضو بورس اوراق بهادار، در خصوص نظارت بر کنترل‌های داخلی، اطلاعات اندکی وجود دارد، هدف این پژوهش ارائه بینش‌هایی در خصوص فرایندهای زیربنایی نظارت اعضای کمیته‌های حسابرسی، بر کنترل‌های داخلی حاکم بر گزارشگری مالی است. روش: در این پژوهش، از ۹۷ عضو کمیته حسابرسی شرکت‌های عضو بورس و اوراق بهادار تهران که در حال حاضر در آن‌ها خدمت می‌کنند، در خصوص نظارت کمیته حسابرسی بر کنترل‌های داخلی حاکم بر گزارشگری مالی، با توجه به بزرگ‌ترین کمیته حسابرسی شرکت (بر اساس درآمد سالانه)، نظرسنجی صورت گرفت. به‌طور خاص، این نظرسنجی از اعضای کمیته حسابرسی می‌خواهد که بر اساس اصول ۱۷گانه چارچوب کنترل داخلی کوزو ۲۰۱۳، میزان مشارکت کمیته را در نظارت بر انواع عناصر خاص کنترل‌های داخلی حاکم بر گزارشگری مالی مشخص کند. ابزار گردآوری داده‌ها، پرسش‌نامه است. سؤال‌های اصلی نظرسنجی، به ۱۳ اصل از ۱۷ اصل کنترل داخلی کوزو (و هر پنج مؤلفه کوزو)، شامل سه اصل در محیط کنترلی، چهار اصل در ارزیابی ریسک، دو اصل در محیط کنترلی، اطلاعات و ارتباطات و فعالیت‌های نظارتی، می‌پردازد. داده‌های حاصل با استفاده از نرم‌افزار ایویوز تجزیه‌وتحلیل شده است. یافته‌ها: تجزیه‌وتحلیل یافته‌های آماری این پژوهش نشان می‌دهد که کمیته‌های حسابرسی، بیشترین زمان را به‌ترتیب، برای فعالیت‌های نظارتی، فعالیت‌های کنترلی و ارزیابی ریسک و کمترین زمان را در حوزه محیط کنترلی صرف می‌کنند. علاوه بر این، تجزیه‌وتحلیل مدل رگرسیونی این پژوهش نشان می‌دهد که فعالیت شرکت‌های ارائه‌دهنده خدمات مالی یا بیمه، ارتباط معناداری با میزان نظارت کمیته‌های حسابرسی بر کنترل‌های داخلی حاکم بر گزارشگری مالی دارد و این رابطه نیز مثبت است؛ در حالی که گواهی‌نامه حسابدار رسمی عضو کمیته حسابرسی، با نظارت بر کنترل‌های داخلی حاکم بر گزارشگری مالی ارتباط منفی دارد. سن اعضای کمیته حسابرسی و تجربه آنان در حرفه حسابرسی داخلی، تأثیری بر میزان این نظارت ندارد. نتیجه‌گیری: در این پژوهش مشخص شد که کمیته‌های حسابرسی، کجا و چقدر تلاش‌های نظارتی کنترل‌های داخلی حاکم بر گزارشگری مالی خود را متمرکز می‌کنند و چه عواملی با تغییرات در نظارت کمیته حسابرسی مرتبط است. تجزیه‌وتحلیل یافته‌های حاصل از نظرسنجی نشان داد که اغلب، کمیته‌های حسابرسی شرکت‌های عضو بورس و اوراق بهادار تهران، فاقد رویه‌ها، فرایندها و اقدام‌های اختصاصی برای نظارت بر کنترل‌های داخلی حاکم بر گزارشگری مالی در کمیته‌های حسابرسی هستند. همچنین، اعضای کمیته‌های حسابرسی، کمترین زمان را برای مهم‌ترین جزء کنترل‌های داخلی، یعنی محیط کنترلی، اختصاص می‌دهند.