ظرفیت‌های فقه تمدن ساز شیعه

نویسندگان

1 استادیار گروه معارف اسلامی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران

doi
10.30466/jhf.2024.55556.1009
چکیده

هدف از این مقاله، بررسی چگونگی مفهوم شناسی فقه تمدن شیعه و بررسی ظرفیت‌های عمومی و اختصاصی فقه تمدن شیعه، برای نظام سازی توحیدی بر اساس یافته‌های اسلامی با رویکرد تمدنی (تبار شناختی) است. این مقاله با روش تحلیلی- توصیفی نوشته‌شده است. پژوهش حاضر بعد از تبیین لغوی و اصطلاحی فقه، تشیع و تمدن، به ره‌یافت‌های نظام سازی در فقه تمدن می‌پردازد. در این راستا تأثیر فقه شیعه بر علوم به جهت حجیت یابی علوم در تولید، توزیع، انباشت، روش، هدف، کاربردهای توحیدی بررسی شد. فقه تمدن شیعه با منبع وحیانی و بکار گیری عقل فطری و با استفاده از اصول استنباط معصومین علیهم‌السلام در مسائل و حوادث پیش رو به دنبال تحقق تمدنی توحیدی و آماده‌سازی جهان برای ظهور است. رعایت عدالت، معاد باوری، هماهنگی گزاره‌های علمی با ارزش‌های الهی، نگاه عارفانه در سبک زندگی در کنار تکلیف محور بودن رفتارهای انسان و در مقابل تقابل با تمدن استکباری و استضعافی از مباحث بنیادی در فقه تمدن شیعه می‌باشد. نتایج به‌دست‌آمده، حاکی از آن است که فقه کلان نگر شیعه، ظرفیت و بستر تنظیم ساختار جامعه برای نظام‌های تمدنی- توحیدی را داراست و با مدیریت معصوم محور، تنها مسیر درست و عادلانه برای نظام سازی در حوزه مؤلفه‌های تمدن (اقتصاد، سیاست، فرهنگ، جامعه، حقوق، خانواده و ...) می‌باشد.

کلیدواژه‌ها