فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

پایتخت‌های متعدد ایران در طول تاریخ بسان رودخانه‌ای پر پیچ‌وخم تمام مناطق ایران را درنوردیده‌اند؛ از این رو، این سرزمین در میان مناطق مختلف جهان از نظر تعدد پایتخت‌های مختلف در طول تاریخ بی‌نظیر و حتی تا حدی استثنا است. مسئله اصلی این نوشته در این است که چرا ایران برخلاف مناطقی چون چین، هند، فرانسه، انگلستان، روسیه، مصر، شام، بین‌النهرین، عربستان، یمن، سرزمین‌های روم و یونان و ... که حداقل هرکدام دارای یک یا دو شهر مرکزی و شاخص (پایتخت) بوده‌اند، از یک یا دو شهر هسته‌ای با مرکزیت طولانی یا پایتختی ثابت برخوردار نبوده است؟. چرا ایران در طول تاریخ پرفرازونشیب خود از یک پایتخت و شهر مرکزی برخوردار نگردید؟. با نگاهی کوتاه به تاریخ ایران، این موضوع به‌وضوح دیده می‌شود که یک شهر مرکزی یا یک پایتخت پایدار در این میان وجود ندارد، بلکه هر سلسله‌ای یک پایتخت و یا حتی چند شهر را به‌مرور به پایتختی برگزیده و این قلمرو را با تعدد و تنوع پایتخت‌ها مواجه ساخته است. این نوشته تلاش دارد تا چرایی این مسئله را به بحث گذارد؛ ناگفته پیداست که مسئله به‌سادگی قابل توضیح، تبیین و توجیه نیست. هرچند دستاورد تحقیق آن است که عامل جغرافیایی و به‌تبع آن زیست- معیشتی دارای نقش اصلی می‌باشد.