فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف: هدف پژوهش حاضر واکاوی ابعاد و مؤلفه‌های مؤثر بر تضاد شناختی نقش و مسئولیت‌های حسابرسان و ارائه الگوی خاستگاه حسابرس مسئول در ایران است. روش: پژوهش حاضر به‌روش آمیخته تجزیه‌وتحلیل شده است. در بخش کیفی پژوهش، از روش زمینه‌بنیان و در بخش کمی، به‌منظور سنجش اعتبار الگوی مفهومی، از مدل‌سازی معادلات ساختاری استفاده شده است. قلمرو زمانی پژوهش، سال‌های ۱۴۰۰ و ۱۴۰۱ بوده است. جامعه آماری آن را اساتید خبره، اعضای شورای جامعه حسابداران رسمی، مدیران ارشد سازمان حسابرسی، شرکای مؤسسه‌های حسابرسی، ممیزان مالیاتی، کارشناسان رسمی دادگستری، تحلیلگران مالی و مدیران ارشد اعتباردهندگان تشکیل می‌دهند که با استفاده از روش نمونه‌گیری ترکیبی هدفمند، ۳۵ مصاحبه نیمه‌ساختاریافته صورت پذیرفته است. یافته‌ها: نتایج نشان داد که عوامل مؤثر بر تضاد شناختی مسئولیت‌های حسابرسان عبارت‌اند از: انتظارات غیرمنطقی، شکاف دانشی استفاده‌کنندگان (394/0) و عملکرد نامطلوب حسابرسان (468/0). عوامل زمینه‌ای مؤثر بر تضاد شناختی مسئولیت‌های حسابرسان عبارت‌اند از: طیف گسترده استفاده‌کنندگان (270/0) و فقدان نظارت کافی بر عملکرد حسابرسان (492/0). افزون‌بر این، از راهبردهای هم‌گرایی بین انتظارات حسابرسان و استفاده‌کنندگان گزارش‌های مالی، بهبود کیفیت حسابرسی (538/0)، پایش مستمر مجامع حرفه‌ای و نهادهای ناظر بر عملکرد حسابرسان به میزان (468/0) احصا شد. نتیجه‌گیری: به‌منظور کاهش قصور و سهل‌انگاری حسابرسان و در راستای رعایت کامل آیین رفتار حرفه‌ای، متأسفانه قوه قهریه وجود ندارد و مراکز آموزشی و دانشگاه‌ها نیز، به‌منظور نیل به بلوغ فکری و عملی حسابداری و حسابرسی، به آن اندازه که می‌بایست تأثیرگذار باشند، مؤثر عمل نمی‌کنند و شکاف محسوسی بین آموزش و عمل در حسابداری وجود دارد. در واقع، نظارت مستمر بر پایبندی به آیین رفتار حرفه‌ای توسط حسابرسان، مطالبه اصلی استفاده‌کنندگان گزارش‌های مالی است؛ از این رو، لحن استانداردها باید در جهت افزایش سودمندی اجتماعی، کمک به تصمیم‌گیری و ارائه اطلاعات برای پیش‌بینی رویدادهای آتی تغییر کند و با توجه به شرایط محیطی، اقتصادی و توجه به انتظارات ذی‌نفعان تدوین شود. همچنین مجامع حرفه‌ای، سامانه‌های پایش کیفیت عملکرد مؤسسه‌های حسابرسی را در بستر نرم‌افزاری جامع راه‌اندازی کنند و ارزیابی هم‌پیشگان را از طریق شاخص‌های کیفیت حسابرسی و رتبه‌بندی مؤسسه‌های حسابرسی لحاظ نمایند. نوآوری پژوهش، ترکیب تحلیل کیفی و آزمون تجربی شناسایی عوامل مؤثر بر تضاد شناختی مسئولیت‌های حسابرسان و ارائه الگوی خاستگاه حسابرس مسئول در ایران است که پیرامون انطباق انتظارات استفاده‌کنندگان گزارش‌های مالی و حسابرسان و در راستای کمک به مجامع حرفه‌ای و قانون‌گذاران حرفه حسابرسی، راهبردهایی را برای هم‌گرایی انتظارات ارائه می‌کند.