فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

استفاده از فن فراصوت در ارزیابی و فراوری مواد غذایی سابقه‌ای دیرینه دارد اما در مورد محصولات کشاورزی روند تکمیلی را سپری می‌کند.  آزمون فراصوتی، یکی از روش­های آزمون غیر مخرب است که در ارزیابی محصولات کشاورزی روندی رو به گسترش دارد.  برای آزمون محصولات کشاورزی به روش فراصوت عبوری، به­طور معمول از دو شاخص فراصوت استفاده می­شود: یکی سرعت امواج و دیگری میزان تضعیف.  اندازه‏گیری شاخص‏های فراصوتی مواد بیولوژیک به­دلیل ویژگی­های پیچید‏ة ساختاری آنها مشکل است.  بنابراین، اولین مرحله در ارزیابی کیفیت محصولات کشاورزی، طراحی و ساخت سامانة فراصوتی مناسبی است که بتواند شاخص‏های فراصوتی محصولات کشاورزی را اندازه‏گیری کند.  در این پژوهش، ابتدا سامانة اندازه‏گیر فراصوتی طراحی و ساخته شد که اساس کار آن، پردازش سیگنال‌های عبوری از محصولات کشاورزی است.  در ادامه و در آزمایش‌هایی، اثر عوامل مؤثر در اندازه‏گیری شامل مادة واسط، پوشگیری موج، نیروی تماسی، ضخامت نمونه‌ها، و لایة تأخیر بر سیگنال دریافتی بررسی شد.  بخش‌های اصلی سامانه عبارت­اند از تپ‌ساز/ تپ‌گیر، تراگذرهای فرستنده و گیرنده، برنامة کنترل، رایانه، و سامانة جمع‌آوری داده‌ها.  سامانه با پردازش سیگنال‌ها به­صورت نیمه خودکار، ویژگی‌های سرعت و میزان تضعیف سیگنال را تعیین می‌کند.  برای اجرای این آزمایش­ها، نمونه‌هایی از بافت چند محصول کشاورزی شامل سیب، سیب­زمینی، هویج، خیار، شلیل، به، و موز تهیه شد.  طول نمونه‌ها با توجه به نوع محصول از 5 تا 120 میلی­متر متغیر بود.  نتایج نشان داد که با استفاده از امواج غیر پیوسته (تپی) با بسامد 40 کیلوهرتز و توان نسبتاً کم، می‌توان امواج فراصوت را از بیشتر محصولات کشاورزی عبور داد.  با در نظر گرفتن مادة واسط، ضخامت مناسب نمونه، و نیروی تماسی کم (5 نیوتن)، سامانة فراصوتی با دقت خوب، سرعت کمتر از 1 ثانیه و نیمه خودکار، میزان تضعیف و سرعت امواج عبوری از نمونه‌ها را اندازه‌گیری می‌کند.  پوشگیری سیگنال موجب افزایش دقت در اندازه‌گیری شاخص سرعت امواج شد.  بررسی طیف بسامدی سیگنال‌ها نشان داد که برای جلوگیری از جابه­جایی بسامدی بهتر است ضخامت نمونه‏ها یکسان باشد.