کاربرد نظریه بیزین در زلزله‌شناسی، مطالعه موردی: شمال و شمال غرب ایران

نویسندگان

1 دانشجوی دکترای، گروه مهندسی نفت، معدن و ژئوفیزیک دانشکده مهندسی عمران و منابع زمین دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی، تهران، ایران

2 استادیار گروه زمین شناسی، دانشکده علوم پایه دانشگاه آزاد اسلامی واحد چالوس، چالوس، ایران

doi
10.30499/ijg.2022.333845.1410
چکیده

بیزین روشی برای دسته‌بندی پدیده‌ها بر پایه احتمال وقوع یا عدم وقوع یک پدیده‌ است و در نظریه احتمالات بااهمیت و پرکاربرد است. اگر برای فضای نمونه مفروض بتوان افراز مناسبی انتخاب کرد، با دانستن اینکه کدام‌یک از پیشامدهای افراز­شده رخ داده است، بخش مهمی از عدم قطعیت تقلیل می‌یابد. ارزیابی خطر لرزه‌‌ای احتمالاتی یکی از روش­های مهم در پیش­بینی زمین‌لرزه است. هدف از این تحقیق، روش مدل‌سازی مبتنی بر ساختار سلسله مراتب زمین‌لرزه­های به‌وقوع­پیوسته در ایالت لرزه­زمین‌ساخت البرز- آذربایجان واقع در شمال ایران است. مبنای کار بر اساس داده‌های طبیعی است که با استفاده از آمار بیزین انجام می­شود. این آمار ابزاری قدرتمند در مدل‌سازی هم‌زمان عدم قطعیت و تصادف است. بیزین روشی مبتنی بر کاتالوگ زمین‌لرزه و انتخاب یک رابطه تضعیف (کاهندگی) مناسب در ساختگاه مورد نظر است. این روش به‌درستی می­تواند مقادیر بیشینه شتاب جنبش زمین را به همراه چندک­های تابع توزیع آن در منطقه نشان دهد. این مطالعه، بر اساس 11 ایستگاه شبکه لرزه نگاری کشوری  واقع در شمال و شمال غرب ایران انجام گرفت. نقشه­های خطر برای بیشینه شتاب در فاصله زمانی 50 و 475 سال آینده رسم شده است. این نقشه­ها مشخص می­کند که اطلاعات زمین‌لرزه­های تاریخی در نظریه بیزین بهتر از سایر روش­های احتمالاتی، عدم قطعیت­ها و نبود لرزه‌ای را پوشش می­دهد. در این مطالعه همبستگی بین روش بیزین و داده­های مشاهده شده 95%α= محاسبه شد