روش‌ها و چالش‌های قرائت فازهای بازتابی از موهو

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری، موسسه ژئوفیزیک، دانشگاه تهران، ایران

2 استادیار، گروه زلزله‌شناسی، موسسه ژئوفیزیک، دانشگاه تهران، ایران

3 دانشیار، گروه زلزله‌شناسی، موسسه ژئوفیزیک، دانشگاه تهران، ایران

doi
10.30499/ijg.2022.351628.1444
چکیده

فازهای PmP و SmS فازهای ثانویه‌ای هستند که از مرز موهو بازتاب می­شوند. مسیر عبور فازهای بازتابی از موهو، از کل ساختار پوسته می­گذرد؛ بنابراین زمان سیر آنها حاوی اطلاعات مفیدی از پوسته است. در این تحقیق از زمین‌لرزه­های محلی واقع در شمال غرب ایران در سال­های 2017-1996 با بزرگای بیش از 3 و عمق کانونی کمتر از 35 کیلومتر استفاده شده است. لرزه‌نگاشت­های کوتاه­دوره و باندپهن هر زمین‌لرزه به‌صورت مجزا بررسی و پس از حذف روند و میانگین و استفاده از فیلترهای مناسب، فازهای بازتابی قرائت شده‌اند. در این بررسی، به دلیل یکسان بودن پاسخ دستگاه برای لرزه­نگاشت­های مختلف در محدوده فرکانسی مورد نظر (1 تا10 هرتز)، از حذف پاسخ دستگاه صرف‌نظر شده است. علاوه بر فازهای بازتابی، فازهای مستقیم P و S نیز قرائت شده است. در این تحقیق برای شناسایی فازهای بازتابی موهو، از برون­راند فازهای بازتابی، شباهت حرکت ذرات فاز بازتابی PmP و فاز مستقیم P و همچنین فاز بازتابی SmS و فاز مستقیم S استفاده شده است. با صرف‌نظر کردن از داده­هایی که اختلاف زمان سیر فازهای مستقیم و بازتابی مشاهده‌ای و محاسبه­شده آنها بیش از 75/0 ثانیه است، دقت قرائت فازهای بازتابی افزایش یافته است. این روش که به زمان سیر تفاضلی موسوم است، باعث می­شود مقدار خطای قرائت فازها در محدوده خطای تعیین محل زمین‌لرزه­ها قرار گیرد. پس از بررسی­های مختلف، فیلتر میان­گذر باترورث 4-5/0 هرتز برای قرائت فاز PmP و فیلتر میان­گذر باترورث 4-2/0 هرتز برای قرائت فاز بازتابی SmS مناسب تشخیص داده شد. در این مطالعه فازهای P و PmP در مؤلفه عمودی و فاز SmS در مؤلفه­های عرضی و شعاعی بررسی شدند، اما برای اجتناب از هرگونه تأخیر زمانی که به دلیل ناهمسانگردی ایجاد می­شود، فازهای S و SmS روی مؤلفه­های افقی مشابه قرائت شدند.