فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

گلفشان­های قارنیارق و نفتلیجه از گلفشان­های فعال بزرگ دشت گرگان به‌شمار­می‌روند که در نیمه باختری این دشت واقع شده‌اند. جهت تعیین منشاء این گلفشان­ها مطالعه محدودی با استفاده از بررسی نمونه­های جمع‌آوری­شده از خروجی این گلفشان‌ها انجام و بر این مبنا مدل­هایی از ساختار زیرسطحی آنها ارائه شده است. در این مطالعه جهت بررسی این دو گلفشان برای اولین بار از داده­های ژئوفیزیکی استفاده شد. با استفاده از یک مقطع لرزه‌ای دوبعدی که از این دو گلفشان عبور می­کند و چاه اکتشافی گرگان 3- الف که در نزدیک گلفشان قارنیارق حفر شده است، توالی رسوبی و عناصر ساختاری ریشه گلفشان­ها ترسیم شد. تفسیر مقطع لرزه‌ای نشان می­دهد در ریشه این گلفشان­ها تعدادی گسل عادی وجود دارد که از لایه­های دوران نوزیستی عبور کرده‌اند و با شیب زیاد و به‌طور متحدالمرکز به رأس رسوبات چین­خورده دوران میانه­زیستی می­رسند. به‌نظرمی‌رسد موقعیت تشکیل این گلفشان­ها با چین‌خوردگی­های عمیق، تداوم تنش و دیاپیریسم در لایه­های کپه­داغی کنترل می­شود که به‌نوبه­خود سبب توسعه شکستگی­ها و گسل­ها در این موقعیت کششی شده‌اند. با توجه به تداوم گسل­ها و درزها تا رأس چین­های مدفون کپه­داغ پیشنهاد می­شود تله­های نفتی تشکیل­شده در قله این ساختارها، تغذیه­کننده بخشی از مواد و گازهای خروجی از این گلفشان­ها باشند. همچنین با توجه افزایش ضخامت رسوبات کاسپین به سمت مرکز حوضه، عمق تشکیل تله­های هیدروکربوری متفاوت است که این مسئله نتایج مطالعه قبلی را مبنی بر تفاوت در عمق سیالات و گازهای خروجی توجیه می­کند.