اعتبارسنجی حکمت 136 با تمرکز بر عبارت "جهاد المرأة حسن التّبعّل"
نویسندگان
1 استادیار گروه الهیات دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران
doi
10.22084/nahj.2021.24347.2669چکیده
نهجالبلاغه بهمثابه اخالقرآن و اولین تفسیر از آیات قرآن، سرشار از معارف و لطایف آسمانی است که از زلال ناب دریافتهای ربانی مفسر خبر میدهد. در کنار انبوه آموزههای این منبع معتبر، اما بر اثر خطای مؤلف، برخی اطلاعات نادرست نیز گردآوری شده و متن والای آن را نیازمند جداسازی سره از ناسره نموده است. ازجمله این موارد توصیفات جنسیتزده برخی متون در مورد زنان است که آنان را فرودستانه بازنمایی نموده است. یکی ازاینگونه سخنان، تشویق زنان به خانهنشینی و الزامات آن - شوهرداری- است که آنرا تا حد جهاد فیسبیلالله ارتقا بخشیده است. در این مقاله عبارت "جهاد المرأة حسن التبعل" مورد اعتبارسنجی متن و سند قرارگرفته و الحاق این عبارت را به حکمت 136 از اضافات راویان و از نمونههای اندیشههای برساخته، نسبت به زنان دانسته است. این عبارت پیشتر از نهجالبلاغه، در روایات کلینی و صدوق وارد شده و تحلیل سند آنها نشان میدهد از ساختههای جاعلان بوده و به علی(ع) منتسب گردیده و بعدها همان متن، توسط غالیان به امام هفتم منسوب شده است. درحالیکه چنین پیشینهای در کتب متقدم اهل سنت وجود نداشته و در قرن چهارم متأثر از متون شیعه در کتب متأخرین آنها وارد گردیده است. این عبارت در درون متن نیز با سیاق و گفتمان سخن، همخوانی نداشته و بر متن ادراج شده است و نشاندهنده گفتمان فقهی قرن دوم و سوم در تفسیر زنان است که نگاههای فرودستانه این دوران را نسبت به زنان نمایندگی میکند.
