شناسایی عوامل مؤثر بر استقرار نظام کنترل داخلی (رویکرد نظریه داده‌بنیاد چندگانه)

نویسندگان

1 استادیار، گروه حسابداری، دانشکده مدیریت، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

2 دانشجوی دکتری، گروه حسابداری، دانشکده مدیریت، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

doi
10.22059/acctgrev.2021.318924.1008520
چکیده

هدف: سازمان‌ها به‌دنبال ابزار­هایی هستند که در دستیابی به اهداف، آن‌ها را یاری دهد. به‌کارگیری کنترل داخلی، در رسیدن به اهداف سازمان اطمینان معقولی می‌دهد. نحوه پیاده‌سازی نظام یادشده، بر اجرای آن و میزان ضعف‌هایی تأثیرگذار است که در ارزیابی آن شناسایی شده است. بنابراین هدف این پژوهش شناسایی عوامل مؤثر بر استقرار نظام کنترل داخلی است.روش: رویکرد پژوهش کیفی بوده و با استفاده از روش داده‌بنیاد چندگانه اجرا شده است؛ بنابراین در دو سطح داده‌بنیاد تجربی و نظری، تجزیه‌وتحلیل داده‌ها انجام شده است. اطلاعات تجربی لازم، با نمونه‌گیری نظری از 13 مصاحبه نیمه‌ساختار یافته با متخصصان با تجارب موفق پیاده‌سازی نظام یاد شده در سال‌های 1398 و 1399 و اطلاعات نظری نیز، از طریق مرور ادبیات به‌دست آمده است.یافته‌ها: نتایج این پژوهش نشان داد که ناکارایی و اثرنابخشی رویه‌ها، عدم تفکیک مناسب وظایف و عدم مستندسازی مناسب رویه‌ها، استقرار را امری اجتناب‌ناپذیر می‌سازد. همچنین، فرایند پیاده‌سازی کنترل داخلی، تحت تأثیر این عوامل است: کیفیت حسابرسی مستقل، ساختار سازمانی، سامانه‌های کامپیوتری، ویژگی‌های مدیریت ارشد، کیفیت دانش گروه مسئول استقرار، کیفیت هیئت مدیره و قوانین برون‌سازمانی.نتیجه‌گیری: با اعتمادسازی، آموزش، زمان‌بندی مناسب، نظارت مستمر، شناخت نظام و شناسایی نیاز­ها، می‌توان با توجه به اندازه سازمان، نوع صنعت، محدودیت زمانی و حمایت کارکنان و مدیریت، نظام کنترل داخلی را به نحو مطلوب پیاده‌سازی کرد.