تحلیل علیت نفوذ تجمعی در جویچه های آبیاری

نویسندگان

1 استادیار پژوهش بخش تحقیقات فنی و مهندسی مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی آذربایجان شرقی

2 استاد گروه خاکشناسی دانشکده کشاورزی دانشگاه تبریز

doi
چکیده

طراحی، ارزیابی، و مدیریت آبیاری جویچه‌ای در مزرعه مبتنی بر مشخصه‌های نفوذ آب در خاک است.  تغییرات نفوذ آب در جویچه­های آبیاری تابع تغییرات عامل­هایی مختلف است و بدین جهت نفوذ فرایندی پیچیده خواهد بود و مدل­سازی آن به ویژه برای تمام سطح مزرعه دشوار است.  پژوهش حاضر با هدف بررسی اثرهای مستقیم و غیرمستقیم متغیرهای  فرصت نفوذ، رطوبت اولیة خاک، عمق جریان آب در جویچه، سطح مقطع جریان، محیط خیس­شده، و کمّی­سازی میزان مشارکت این متغیرها در تغییرات نفوذ آب در جویچه در سطح مزرعه اجرا شده است.  آزمایش‌های مزرعه­ای برای جمع‌آوری داده‌های مشاهداتی در مزرعه‌ای به ابعاد 130×70 متر در 58 واحد آزمایشی در تابستان 1381 و اندازه‌گیری نفوذ آب در جویچه با روش جویچه مسدود اجرا شده است.  بر مبنای یافته­های این پژوهش، سهم اثر مستقیم فرصت نفوذ، سطح مقطع جریان،رطوبت اولیة خاک،محیط خیس­شده، و عمق جریان به ترتیب برابر 4/97، 0/42، 5/36، 0/15، و 0/12 درصد اثرهای کل این متغیرهاست.  ترتیب اثرهای کل متغیرها بر نفوذ تجمعی در سطح مزرعه به صورت فرصت نفوذ، عمق جریان آب در جویچه، رطوبت اولیة خاک، سطح مقطع جریان، و محیط خیس­شده بود.  با بررسی سهم اثرهای مستقیم و غیرمستقیم متغیرها بر نفوذ تجمعی، فرصت نفوذ، رطوبت اولیه خاک، و سطح مقطع جریان  به عنوان مولفه­های اصلی نفوذ تجمعی از جویچه آبیاری تشخیص داده شدند.  بر این مبنا، با استفاده از روش­های آماری یک مدل غیرخطی برای توصیف نفوذ تجمعی از سطح مزرعه با داده­های اندازه­گیری­شده به دست آمد.  این مدل حدود 89 درصد از تغییرات نفوذ تجمعی از سطح مزرعه را توجیه می­کند.

کلیدواژه‌ها