پاسخگویی مؤسسههای حسابرسی: رویکرد تحلیل محتوا
نویسندگان
1 استادیار گروه حسابداری، دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
2 دانشجوی دکتری، گروه حسابداری، دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران.
3 استادیار، گروه حسابداری، دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران.
4 دانشیار، گروه حسابداری، دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران.
doi
10.22059/acctgrev.2021.329236.1008590چکیده
هدف: کیفیت حسابرسی مفهوم پیچیدهای است که ارزیابی آن به مؤلفههای بسیاری وابسته است که اغلب پنهان هستند. پاسخگویی عمومی مؤسسههای حسابرسی با ارائه اطلاعات در خصوص این مؤلفهها، به ذینفعان در ارزیابی کیفیت حسابرسی و تعیین میزان اتکا به گزارشهای حسابرسی کمک میکند. بنابراین، در پژوهش حاضر، ضمن غربالگری محتوایی پژوهشهای صورتگرفته در زمینه پاسخگویی مؤسسههای حسابرسی، عوامل مرتبط به پاسخگویی مؤسسهها استخراج و اهمیت آنها را از دیدگاه خبرگان تعیین شده است.روش: این پژوهش از نظر روش پژوهش، آمیخته (ترکیبی از دادههای کیفی و کمّی)، از لحاظ هدف، اکتشافی و از حیث نتیجه، توسعهای است. در پژوهش حاضر، 99 مقاله تحلیل شد و 23 خبره که به روش گلولۀ برفی انتخاب شدند، شاخصهای استخراجشده را رتبهبندی کردند که در نهایت با توجه به دیدگاه خبرگان، مقولههای استخراجی با استفاده از روش کمّی آنتروپی شانون اولویتبندی شد.یافتهها: عوامل مرتبط به پاسخگویی مؤسسهها را میتوان در 3 گروه عوامل محرک (9 مقوله)، عوامل بازدارنده (3 مقوله) و ابعاد پاسخگویی (8 مقوله) دستهبندی کرد.نتیجهگیری: از دیدگاه خبرگان این پژوهش، بهترتیب الزام قانون به پاسخگویی مؤسسهها، وجود انجمنهای حرفهای فعال، نیاز ذینفعان به پاسخگویی مؤسسهها، کمیته حسابرسی فعال، توجه جامعه به فعالیت حسابرسان، تمایل شخصی شرکا به افشای اطلاعات داخلی مؤسسه، پُرمحتوابودن گزارش حسابرس، علامتدهی به ذینفعان و اخلاقمداری مؤسسه حسابرسی، مؤسسههای حسابرسی را بهسمت پاسخگویی سوق میدهد و بهترتیب افزایش انتظارهای ذینفعان از مؤسسههای حسابرسی، هزینههای غیرمستقیم و مستقیم افشای اطلاعات، مانعی برای حرکت مؤسسههای حسابرسی بهسمت پاسخگویی است. همچنین، از دیدگاه خبرگان، افشای اطلاعات در رابطه با سیستم کنترل کیفی مؤسسه، تکنولوژی مورد استفاده حسابرسان، مالکیت و ساختار قانونی مؤسسه، نظام حاکمیتی مؤسسهها، سیاستهای استقلال مؤسسه، وضعیت و عملکرد مالی مؤسسه، آموزش حرفهای مستمر کارکنان و همکاریهای بینالمللی مؤسسه، بهترتیب برای ذینفعان پاسخگویی مؤسسههای حسابرسی حائز اهمیت است.