الگویی برای نظارت مالی در شهرداریهای کلانشهرهای ایران
نویسندگان
1 استاد، گروه حسابداری، دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران.
2 دانشیار، گروه مدیریت صنعتی، دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران.
3 دانشجوی دکتری، گروه حسابداری، پردیس تحصیلات تکمیلی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران.
doi
10.22059/acctgrev.2021.314944.1008480چکیده
هدف: هدف از این پژوهش ارائه الگویی برای نظارت مالی با توجه به مبانی قانونی و ویژگیهای محیطی فعالیتهای گوناگون شهرداریهای کلانشهرهای ایران است. روش: ابعاد، مؤلفهها و شاخصهای الگوی نظارت مالی در شهرداریهای کلانشهرها با استفاده از مطالعات کتابخانهای شناسایی شد، سپس با بهرهگیری از روش دلفی فازی به تأیید خبرگان رسید. برای غربال عوامل یاد شده نیز، از آزمون سنگریزه استفاده شد. در این پژوهش، وزن هر عامل از طریق تحلیل سلسلهمراتبی فازی به دست آمد. سرانجام، نتایج از طریق مصاحبه ساختاریافته با 5 خبره مستقل تأیید شد. یافتهها: نظارت مالی از چهار مؤلفه شناسایی ارکان نظارت مالی قبل و بعد از خرج، پیشبینی الزامات قانونی، طراحی و استقرار رویههای کنترل و نظارت مالی و زیرساختهای نظارت مالی تشکیل شده است. کمیته حسابرسی، ذیحسابان و قائممقامهای آنان، حسابرسان مستقل و داخلی، سازمان بازرسی کل کشور و وزارت کشور، در شمار ارکان بسیار مهم نظارت مالی شهرداریها قرار دارند. تعیین شفاف پاسخگو و سطوح پاسخگویی، تفکیک روابط مقامات مجاز خرج و عامل نظارت، نظارت بر تحصیل منابع و درآمدها نیز متغیرهای بسیار مهم مرتبط با الزام قانونی نظارت مالی در شهرداریها هستند. رویههای کنترلی و اعمال نظارت مالی در شهرداریها را میتوان در شش محور اصلی طراحی و استقرار کنترلهای بودجهای، استفاده از روشهای کنترلی حسابداری، طراحی، استقرار و ارزیابی سیستم کنترلهای داخلی، انجام حسابرسیهای مالی و رعایت، سنجش عملکرد، شفافیت و دسترسی آزاد شهروندان به اطلاعات بررسی کرد. در این میان، ایجاد زمینههای شفافیت و دسترسی شهروندان، شاخصهای مهم این بخش است. تدوین برنامه راهبردی مبارزه با تقلب و فساد مالی در شهرداریها، تأکید بر استفاده از فناوری اطلاعات در انجام معاملات و استفاده از ابزارها و روشهای حسابرسی و بازرسی بهکمک رایانه، از شاخصهای اصلی زیرساختهای لازم در اعمال نظارت مالی بهشمار میروند. نتیجهگیری: نظارت مالی و عملکردی، دو بُعد اصلی الگوی نظارتی شهرداریهای کلانشهرهای ایران است که در کنار یکدیگر، زمینه ایفای مسئولیت پاسخگویی مدیریت شهری را فراهم میسازند. طراحی الگوی نظارت مالی در شهرداریها، حصول اطمینان از تحصیل و مصرف منابع برای تحقق اهداف مصوب را موجب میشود.
