تدوین الگوی آموزشی خودمراقبتی روانشناختی و اثربخشی آن بر خودتنظیمی هیجانی نوجوانان آسیبپذیر شهر تهران
نویسندگان
1 استادیار گروه روانشناسی، واحد کاشمر، دانشگاه آزاد اسلامی، کاشمر، ایران
2 دانشجوی دکتری مشاوره، گروه مشاوره، واحد مشهد، دانشگاه آزاد اسلامی، مشهد، ایران.
3 استاد گروه مشاوره، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه الزهرا، تهران، ایران
4 استاد تمام، گروه روانشناسی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه الزهراء، تهران، ایران.
doi
10.22034/naes.2024.461484.1434چکیده
هدف: پژوهش حاضر به منظور تدوین الگوی آموزشی خودمراقبتی روانشناختی و اثربخشی آن بر خودتنظیمی هیجانی نوجوانان آسیبپذیر شهر تهران بود. روش: روش پژوهش آمیخته (کیفی-کمی) از نوع اکتشافی بود. در بخش کیفی از روش روایت پژوهی و در بخش کمی از طرح نیمه آزمایشی پیش آزمون، پس آزمون و پیگیری با گروه کنترل استفاده شد. جامعه پژوهش دختران نوجوان آسیب پذیر بودند که در بخش کیفی پس از مصاحبه به روش هدفمند اشباع نظری صورت پذیرفت و در بخش کمی نمونه گیری به روش غیرتصادفی در دسترس انتخاب شدند.ابزار پژوهش کیفی مصاحبه نیمه ساختار یافته بود و در بخش کمی از پرسشنامه نظم جویی هیجان استفاده شد. پس از تدوین الگوی آموزشی خودمراقبتی روانشناختی، گروه آزمایش در معرض مداخله قرار گرفتند. دادهها به شیوه تحلیل کوواریانس به روش تحلیل واریانس آمیخته تحلیل شده است.یافتهها: در بررسی کیفی پدیدار شناسی مؤلفههای خودمراقبتی پس از کدگذاری مقوله ها، پنج مضمون اصلی ظرفیت های درون فردی خودمراقبتی روانی، خودمراقبتی بین فردی، ارزیابی خودمراقبتی، تسهیلگرها و تهدیدگرهای خودمراقبتی و راهبردهای خودمراقبتی روانی احصاء شد. در بخش کمی نتایج تحلیل دادهها حاکی از آن بود که درگروه مداخله بین مراحل پیشآزمون با پسآزمون و مراحل پیشآزمون و پیگیری، در نمرات متغیر خودتنظیمی هیجانی تفاوت معناداری وجود دارد؛ اما بین میانگین نمرات متغیرهای پژوهش، در پسآزمون با پیگیری تفاوتی مشاهده نشده است. نتیجهگیری: با توجه به نتایج این پژوهش الگوی آموزشی خودمراقبتی روانشناختی با تمرکز بر خودکارآمدی، منبع کنترل، تنظیم هیجان و حل مسأله به بهبود خودتنظیمی هیجانی نوجوانان آسیبپذیر می انجامد.