برآورد احتمالاتی و واهمافزایی خطر زمینلرزه در استان گلستان
نویسندگان
1 استادیار، گروه مهندسی عمران، دانشکده فنی و مهندسی، دانشگاه اردکان، اردکان، ایران
2 استادیار، گروه علوم زمین، دانشکده علوم و فناوریهای نوین، دانشگاه تحصیلات تکمیلی صنعتی و فناوری پیشرفته، کرمان، ایران
doi
10.30499/ijg.2022.337374.1415چکیده
در این پژوهش، برآورد احتمالاتی و واهمافزایی خطر زمینلرزه برای استان گلستان و نواحی پیرامون آن تا شعاع حدود 150 کیلومتری از مرزهای استان انجام گرفته است. ابتدا بررسیهای زمینشناسی و لرزهزمینساختی ازجمله شناسایی گسلها، ابعاد و سازوکار آنها انجام و پارامترهای لرزهخیزی منطقه بر اساس کاتالوگ یکنواختی از زمینلرزههای تاریخی و دستگاهی تا پایان سال 2021 با بزرگاهایی بین 5/3 تا 5/7 برآورد شده است. تعداد بیست و یک چشمه لرزهزا بهصورت پهنهای شناسایی و با راهکار تابع توزیع مکانی، متوسط نرخ رویداد سالانه هریک در بازههای مختلف بزرگا تعیین شده است. با استفاده از نرمافزار OpenQuake و با بهرهگیری از درخت منطقی و سه رابطه از جدیدترین رابطههای تضعیف جنبش نیرومند زمین مختص ایران، بیشینه شتاب زمین و شتاب طیفی در دوره تناوبهای 2/0، 1 و 2 ثانیه برای دورههای بازگشت 50، 475 و 2475 سال برای نقاطی به فاصله 5 کیلومتر در منطقه مورد مطالعه تعیین شده است. نتایج بهصورت نقشههای پهنهبندی خطر زمینلرزه در استان گلستان و نمودار شتاب طیفی برای ساختگاه سنگی در شهر گرگان ارائه شده است. نتایج نشان میدهد شهرستان گرگان و مناطقی از شهرستانهای آققلا، علیآباد و کردکوی واقع در جنوب غرب استان و مناطقی از شهرستان مراوهتپه واقع در شمال شرق استان نسبت به نواحی دیگر میتوانند تحت تأثیر شتاب جنبش زمین بیشتری قرار گیرند که مقدار آن برای دوره بازگشت 475 سال در این مناطق بین g21/0 و g25/0 برآورد شده است. برای تعیین مؤثرترین چشمه لرزهزا در میزان خطر برآورد شده در شهر گرگان، واهمافزایی خطر زمینلرزه برای پارامترهای فاصله، بزرگا، تعداد انحراف معیار و طول و عرض جغرافیایی انجام و محتملترین سناریوی ایجادکننده بیشینه شتاب در شهر گرگان معرفی شده است. نتایج واهمافزایی خطر زمینلرزه نشان میدهد گسلهای خزر و شمال البرز بیشترین سهم را در میزان خطر زمینلرزه شهر گرگان دارند.