مطالعه ساختار سرعت موج برشی در شرق ایران با استفاده از توموگرافی امواج ریلی
نویسندگان
1 دانشیار، دانشگاه تحصیلات تکمیلی علوم پایه، زنجان، ایران
2 محقق، پژوهشگاه بینالمللی زلزله شناسی و مهندسی زلزله، تهران، ایران
3 دانشجوی دکتری، دانشگاه تحصیلات تکمیلی علوم پایه، زنجان، ایران
doi
10.30499/ijg.2022.331304.1404چکیده
در این مطالعه سامانه سنگکره- سستکره شرق ایران با استفاده از روشهای توموگرافی با فرض دو جبهه موج تخت و توموگرافی دورلرز بررسی شده است. برای این منظور از 5862 شکل موج ریلی ثبتشده در چهل ایستگاه لرزهنگاری برای تولید نقشههای سرعت فاز در نُه باند فرکانسی از 25 ثانیه تا 111 ثانیه استفاده شد. سپس با وارونسازی منحنیهای پاشش محلی حاصل از نقشههای سرعت فاز در دوره تناوبهای مختلف، مدل سهبعدی سرعت موج برشی از سطح تا عمق 200 کیلومتر ساخته شد. ساختار سرعت سهبعدی تعیینشده، یک کانال کمسرعت سستکرهای را مشخص میکند که زیر یک سنگکره نازک قرار گرفته است. با رسم مقدار سرعت موج برشی به اندازه 1/4 کیلومتر بر ثانیه، نقشه ضخامت پوستهای (عمق موهو) برای منطقه تعیین شد. نقشه موهو نشان میدهد ضخامت تقریبی بیشتر منطقه مورد مطالعه، 36 کیلومتر است که با ضخامت یک پوسته با تغییر شکل کم متناظر است. همچنین دو پوسته ضخیم، زیر کمان آتشفشانی ارومیه- دختر و در بخش شمالی منطقه مورد مطالعه وجود دارد؛ یعنی در جایی که رخنمونهای افیولیتی زمیندرز نئوتتیس را مشخص میکند. به احتمال زیاد این ضخیمشدگیها به دلیل تغییر شکل در مقیاس سنگکرهای در منطقه زمیندرز نئوتتیس است.