خطاهای ناشی از جابهجایی کنترلنشده چشمه و گیرنده، چالشی برای پردازش دادههای لرزهای کوهستان
نویسندگان
1 استاد، مؤسسه ژئوفیزیک، دانشگاه تهران، تهران، ایران
2 گروه علوم زمین، دانشکده علوم پایه، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
3 استاد، مؤسسه ژئوفیزیک، دانشگاه تهران، تهران، ایران
doi
10.30499/ijg.2022.332159.1406چکیده
همدوسی در رویدادهای بازتابی موجود در دادههای لرزهای پیش از برانبارش، عاملی تعیینکننده در کیفیت نهایی تصویرسازی زیرسطحی با این دادهها محسوب میشود. این همدوسی به نسبت پیچیدگی محیط انتشار موج و خطاهای عملیاتی در مرحله برداشت دادههای لرزهای کاهش مییابد که در صورت جبران نشدن اثر آنها، پردازش دادههای لرزهای را با چالش جدی مواجه خواهد کرد. یکی از خطاهای رایج در برداشت دادههای لرزهای مناطق کوهستانی، جابهجایی بدون ثبت مجدد ایستگاههای چشمه لرزهای به دلیل محدودیتهای عملیاتی است. با توجه به میزان سختی عملیات برداشت، احتمال وقوع این نوع خطا در ایستگاههای گیرنده نیز وجود دارد. در صنعت، روشهایی برای افزایش همدوسی رویدادهای بازتابی وجود دارد که فرض اولیه آنها، ایستایی ناهمدوسیهای موجود در بعد زمان و پیشبینیپذیری آنها در بعد دورافت و در نتیجه، توانایی جبران آنها با روشهای تصحیح استاتیک و دینامیک متداول است، اما برخی خطاهای عملیاتی و پیچیدگیهای محیط انتشار موج، موارد نقضی هستند که میتوانند آن جابهجاییها را از حالت پیشبینیپذیری خارج کنند. جابهجاییهای بدون ثبت مجدد چشمه یا گیرنده موج لرزهای و وجود بیهنجاریهای سرعت محلی در مسیر انتشار امواج لرزهای، که معمولاً در لرزهنگاری کوهستان با هم رخ میدهند، از جمله این موارد هستند. اثر این گونه عوامل ناهمدوسساز در دادهها و استفاده از روابط رایج تصحیح استاتیک و دینامیک برای آنها، میتواند جابهجاییهای ناایستا در بعد زمان و پیشبینیناپذیر در بعد مکان ایجاد کند. در این شرایط تصحیحات استاتیک و دینامیک متداول کارایی لازم را برای جبران ناهمدوسیهای رویدادهای بازتابی ندارند. این مقاله با تحلیل برخی دادههای مصنوعی و واقعی سعی در تبیین موضوع دارد و پیشنهاد میکند از یک روش تصحیح جابهجایی زمانی ناپایا در دادههای لرزهای پیش از برانبارش برای جبران این ناهمدوسیها استفاده شود.