افزایش تباین تصاویر پرتونگاری در آزمون غیر مخرب پرههای توربین با پرتوهای ایکس و نوترون
نویسندگان
1 پژوهشکدة راکتور و ایمنی هستهای، پژوهشگاه علوم و فنون هستهای، تهران، ایران
2 گروه فیزیک، دانشگاه بینالمللی امام خمینی (ره)، قزوین، ایران.
3 گروه فیزیک، دانشگاه بینالمللی امام خمینی (ره)، قزوین، ایران.
4 پژوهشکدة راکتور و ایمنی هستهای، پژوهشگاه علوم و فنون هستهای، تهران، ایران.
5 گروه فیزیک، دانشگاه بینالمللی امام خمینی (ره)، قزوین، ایران
doi
10.30494/JNDT.2023.398668.1119چکیده
انسداد مجاری خنکسازی پرههای توربینها که در دمای بالا کار میکنند میتواند منجر به ایجاد نقاط داغ و خرابی و نهایتاً حوادث خطرناکی شود. یکی از عوامل گرفتگی باقیماندن قطعات ماهیچه در حین ریختهگری است و بنابراین بررسی این مجاری در حین ساخت و بهرهبرداری اهمیت دارند. معمولاً از آزمونهای غیرمخرب پرتونگاری ایکس و نوترون برای بررسی مجراها استفاده میشود. تصاویر پرتونگاری نوترون تباین بهتری به دلیل سبک بودن جنس ماهیچه ایجاد میکنند؛ اما منابع نوترونی کمتر در دسترس هستند. تصاویر ایکس تباین کمتری حاصل میکنند. در این تحقیق برای افزایش تباین تصاویر پرتونگاری از روش کانولوشن گوسی استفاده شده است. بررسی رادیوگرافها نشان میدهد که نوترونها تصاویر بهتری را ایجاد کردهاند و کانال و مجاری داخلی در این تصاویر بهتر از تصاویر پرتونگاری ایکس دیده میشوند. لازم به ذکر است در پرتونگاری نوترونی با فیلم علاوه بر مشخصشدن انسداد مجاری، چگالی مواد سرامیکی داخل مجرا نیز قابلارزیابی است. در خصوص پرتونگاری نوترونی با فیلم قابل تأکید است که علاوه بر مشخصشدن انسداد مجاری، چگالی مواد سرامیکی داخل مجرا نیز قابلارزیابی است. همچنین با استفاده از نشانهگذاری با مواد جاذب نوترون میتوان تباین مواد باقیمانده از ماهیچة سرامیکی را افزایش داد. از جمله جاذبهای مهم نوترونی میتوان به بور، ایندیم و گادولینیوم اشاره کرد. برای بهبود کیفیت تصاویر پرتونگاری نوترونی عمدتاً از گادولینیوم بهعنوان جاذب بالای نوترونی استفاده میشود. هرچند در تصاویر بازسازیشده تباین افزایش پیدا کرده؛ ولی همچنان تصاویر بازسازی شده از پرتونگاری نوترونی برتری خود را در نشاندادن دقیقتر مجاری و گرفتگی کانالها نشان میدهند. نظر متخصصین رادیوگرافی نیز نشان میدهد که روش پرتونگاری نوترونی 60% اطلاعات بیشتری نسبت به روش ایکس از این پرهها میدهد و پردازش تصاویر بازسازی شده نیز 10 تا 20% وضوح تصاویر بالا میبرند.