مدل علی نشانههای اختلالات خوردن براساس ظرفیت ذهنیسازی با نقش واسطهای نشانههای شخصیت مرزی در نوجوانان
نویسندگان
1 گروه روانشناسی، واحد مرودشت، دانشگاه آزاد اسلامی، مرودشت، ایران.
2 گروه روانشناسی، واحد مرودشت، دانشگاه آزاد اسلامی، مرودشت، ایران.
3 گروه روانشناسی، واحد مرودشت، دانشگاه آزاد اسلامی، مرودشت، ایران
4 گروه روانشناسی، واحد مرودشت، دانشگاه آزاد اسلامی، مرودشت، ایران.
doi
10.22034/naes.2025.516552.1687چکیده
زمینه و هدف: اختلالات خوردن از جمله چالشبرانگیزترین اختلالات روانشناختی با پیامدهای منفی جسمانی و روانی هستند که شیوع آن در نوجوانان رو به افزایش است. پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش واسطهای نشانههای شخصیت مرزی در رابطه بین ظرفیت ذهنیسازی و اختلالات خوردن در نوجوانان ایرانی انجام شد.روش: این پژوهش از نوع همبستگی با تأکید بر مدلسازی معادلات ساختاری بود. جامعه آماری شامل ۳۲۰ نوجوان (۱۶۰ پسر و ۱۶۰ دختر) ۱۵ تا ۱۸ ساله شهر شیراز بود که به روش نمونهگیری خوشهای انتخاب شدند. دادهها با استفاده از پرسشنامههای اختلال خوردن گارنر (EDI)، عملکرد بازتابی (RFQ)و مقیاس ویژگیهای شخصیت مرزی کودکان (C-BPFS) جمعآوری و با نرمافزارهای SPSS و AMOS تحلیل شدند.یافتهها: نتایج نشان داد ظرفیت ذهنیسازی اثر منفی و معناداری بر اختلالات خوردن دارد و نشانههای شخصیت مرزی به عنوان متغیر واسطهای این رابطه را تعدیل میکنند. شاخصهای برازش مدل حاکی از برازش مطلوب مدل بود. همچنین، ویژگیهای شخصیت مرزی مانند بیثباتی هیجانی و تکانشگری، رابطه بین نقص در ذهنیسازی و اختلالات خوردن را به صورت معناداری واسطهگری کردند (P<0.05).نتیجهگیری: یافتهها بر اهمیت توجه به ظرفیت ذهنیسازی و ویژگیهای شخصیت مرزی در پیشگیری و درمان اختلالات خوردن تأکید دارند. طراحی مداخلات مبتنی بر ذهنیسازی و تنظیم هیجان در محیطهای آموزشی و بالینی، به ویژه برای نوجوانان در معرض خطر، پیشنهاد میشود. این پژوهش با تبیین مکانیسمهای روانشناختی مؤثر در اختلالات خوردن، گامی مؤثر در جهت توسعه مدلهای علّی جامع در این حوزه برداشته است.