رابطه علیت بین مولفه‌های اقتصاد دانش بنیان و شاخص پیچیدگی اقتصادی

doi
10.22054/ijer.2020.11915
چکیده

امروزه حرکت به سمت اقتصاد دانش بنیان که در آن رشد به مقدار، کیفیت و دسترسی به دانش موجود بستگی دارد از اهمیت زیادی برخوردار است. حجم دانش فناورانه موجود در کشورها بیانگر سطح توسعه‌یافتگی آن ‌ ها است. یکی از شاخص ‌ های معتبر برای سنجش حجم دانش فناورانه موجود کشورها، شاخص پیچیدگی اقتصادی است. در این پژوهش تلاش می ‌ شود تا به این سوال پاسخ داده شود که چه رابطه علت و معلولی بین مولفه ‌ های اقتصاد دانش ‌ بنیان و شاخص پیچیدگی اقتصادی وجود دارد. برای این منظور از داده ‌ های پانل شامل 113 کشور طی دوره زمانی 2016-2006 استفاده شده است. برای محورهای دانش ‌ بنیان از 14 متغیر معرفی شده توسط بانک جهانی استفاده شده است. از طریق تحلیل مولفه ‌ های اساسی، محورهای اقتصاد دانش ‌ بنیان به چهار مولفه تبدیل شده ‌ اند و سپس رابطه علیت گرنجری این مولفه ‌ ها با شاخص پیچیدگی اقتصادی و برعکس مورد بررسی قرار گرفته است. یافته ‌ های پژوهش رابطه علی دوسویه را بین محور آموزش، فناوری ارتباطات و اطلاعات و نهاد اقتصادی با پیچیدگی اقتصادی و رابطه علی یک ‌ سویه را از نوآوری به پیچیدگی اقتصادی نشان می ‌ دهند. همچنین یافته ‌ ها حاکی از نتایج متفاوت در این روابط علت و معلولی برای دو دسته کشورهای عضو OECD و کشورهای غیرعضو است.