مفهومسازیِ کار بیهوده و تصویرسازی از بیهودهکاران در نهجالبلاغه
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری گروه زبان و ادبیات عربی، دانشگاه کاشان، کاشان، ایران
2 دانشیار، گروه زبان و ادبیات عربی، دانشگاه کاشان، کاشان، ایران
doi
10.22084/nahj.2022.24099.2650چکیده
کتاب گرانسنگ نهجالبلاغه مشتمل بر تعداد قابلملاحظهای از عبارتهای دال بر مفهوم بیهودهکاری است که امام علی(ع) برای ترسیم میزان درجه عبث بودن یک کار، القای دور بودن خود از آن امور و در راستای به تصویر کشیدن میزان نزدیکی و خوگرفتن جبهه مقابل به آنها، از آن تعابیر بهره برده که با توجه به جنبه اقناعی آن تعابیر، شناسایی، استخراج و تحلیل آنها بسیار پراهمیت مینماید و نقش محوری در دریافت مفاهیم موردنظر امیر سخن دارد. در پرتو اهمیت مسأله، پژوهش حاضر با اتخاذ رویکرد کیفی و روش توصیفی- تحلیلی میکوشد ضمن شناساییِ تعابیر دال بر بیهودهکاری و بیهودهکارانی که در نهجالبلاغه حضور یافتند، به این موضوع بپردازد که در خطبهها و نامههای نهجالبلاغه، عمل مورد بحث، با چه استراتژیای مفهومسازی شده، چه شخص یا اشخاصی کارشان، نمود بیهودگی و بیهودهکاری است و چه تصویری از آنان ارائهشده و عموماً ریشه آن امور در چیست. بررسی نشان از آن دارد که حضرت کوشیده در راستای اصلاح امور و روشنگری، با کاربست تشبیه و عینیسازی امور موردنظر، مخاطبان بیهودهگرا را متوجه گژفهمیشان نماید و در همان حال با تصویرسازی بیبدیل، مانایی و ماندگاری مفهوم سخن خود را در ذهن مخاطب بالا ببرد. دیگر اینکه بحث زمامداری و خلافت، محور بیشتر سخنان مشتمل بر بیهودگی و بیهودهکاری بوده است.