وظایف و کاربرد خیال در مشاهدات صوری از نظر ابن سینا
نویسندگان
1 استادیار دانشگاه پیام نور
2 دانشیار دانشگاه پیام نور
3 دانشیار دانشگاه پیام نور
4 دانشجوی دکتری و مربی دانشگاه پیام نور
doi
10.22099/jrt.2014.2452چکیده
بخش زیادی از بحثهای کشفی، علمی و فلسفی را با محوریت خیال میتوان تبیین کرد. کاربرد خیال در مباحث هستیشناسی و معرفتشناسی عرفان، همواره مورد توجه اهل نظر در علوم فلسفی و شهودی بوده است؛ در این میان، خیال نقشی اساسی را در تحقق و تبیین بخش عظیمی از مکاشفات پیش روی عارف ایفا میکند. از نظر ابنسینا، خیال به دو روش در شهودات عرفانی تأثیر گذار است: اول) خیال سالک با ادراک صور کمالی و حقیقی و لذت از آن، او را به سوی اتصال به حقایق هستی سوق میدهد؛ دوم) آنگاه که عارف پا به عرصهی سلوک عملی میگذارد تا به حقیقت راه یابد، با انواع مشاهدات و مکاشفات، مانند مکاشفهی معنوی و مکاشفهی صوری مواجه میشود. در مکاشفهی صوری، صورتهایی که در ابتدا موجودات عقلی و مجرد هستند توسط قوهی خیال به صور جسمانی تنزل یافته، در رؤیا و بیداری ادراک میشوند.