ارزیابی تغییرات تنش لرزهای در پهنه مکران
نویسندگان
1 کارشناس ارشد، پژوهشکده زلزلهشناسی، پژوهشگاه بین المللی زلزلهشناسی و مهندسی زلزله، تهران، ایران
2 استادیار، پژوهشکده زلزلهشناسی، پژوهشگاه بین المللی زلزلهشناسی و مهندسی زلزله، تهران، ایران
doi
10.30499/ijg.2022.315411.1378چکیده
پهنه مکران با طولی متجاوز از 900 کیلومتر در جنوب خاور ایران و جنوب پاکستان، تنها بخش از فلات ایران است که در آن پوسته اقیانوسی صفحه عربی با شیب کم بهسوی شمال، به زیر پوسته قارهای ایران فرورانش دارد. مکران بین دو پهنه برخوردی قارهای-قارهای زاگرس و هیمالیا، محصور شده است. فرورانش پوسته اقیانوسی در راستای سطوح گسلی با شیب بهسمت شمال از کرتاسه آغازین شروع شده است. با توجه به فعالیت زمینساختی، ادامه فرورانش و وجود پهنه گسلی–راندگی با درازای بالا در بخش شمالی فرورانش مکران و حاشیه شمالی دریای عمان، موجب گردیده است که این منطقه از خطرپذیری بسیاربالایی متأثر از وقوع زمینلرزهای قوی و سونامی ناشی از آن برخوردار باشد. در این مطالعه نوار مکران با در نظرگرفتن پارامترهای لرزهخیزی در نظر گرفته شده در رابطه گوتنبرگ-ریشتر، مورد ارزیابی قرار گرفت. بهعبارتی ویژگی آماری زمینلرزهها با در نظرگرفتن توزیع فضایی و زمانی آنها لحاظ شد. بههمین منظور دادههای پایه مرتبط با گسلش و لرزهخیزی بههمراه بزرگای زمینلرزهها، مورد بررسی قرار گرفت. پایه و اساس این آنالیز تعیین پارامتر لرزهخیزی (b) بود که بر اساس محاسبه توزیع-فراوانی بزرگا و انتگرال همبستگی محاسبه گردید. در این روش توزیع زمانی و فضایی پارامترها، ویژگی تجمعی دادهها و سطح تنش زمینساختی منطقه مرتبط با فرایندهای مختلف لرزهزمینساختی متفاوت از دیگر روشها لحاظ شده است. بهمنظور محاسبه این پارامترها از دادههای لرزهای مختلف (پایگاههای داخلی و خارجی) استفاده گردید. با در نظرگرفتن توزیع رومرکز و بزرگای زمینلرزهها، میزان تغییرات پارامتر لرزهخیزی در منطقه بین 6/1>b>8/ برآورد شد. بر اساس نتایج بهدستآمده از تغییرات پارامتر لرزهخیزی، تغییرات اختلاف تنش حداکثری و حداقلی (σ1-σ3) در منطقه محاسبه (450-62 مگاپاسکال) گردید.