شبیهسازی عدی تاثیر رئولوژی بر کشش در ورق قارهای سوار در فرورانش اقیانوسی: با نگاه به فرورانش نئوتتیس در ائوسن
نویسندگان
1 دانشیار، دانشکده علوم زمین، دانشگاه تحصیلات تکمیلی در علوم پایه، زنجان، ایران
2 استاد، دانشکده علوم زمین، دانشگاه سوربن، پاریس، فرانسه
3 استادیار، دانشکده مهندسی، گروه نقشهبرداری، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران
4 استاد، دانشکده علوم زمین، دانشگاه سوربن، پاریس، فرانسه
doi
10.30499/ijg.2022.330983.1403چکیده
هدف این تحقیق شبیهسازی تحولات تنش و تغییرشکل ورق قارهای در فرایند فرورانش است. مفهوم اصلی که به آن پرداخته شده این است که پسروی درازگودال در حین فرایند فرورانش میتواند به ایجاد رژیم تنش کششی در ورق قارهای سوار، نازکشدگی آن و تکتونیک کششی در پوسته قارهای منجر شود. ورق ایران در ائوسن کشش توزیع یافتهای را تجربه کرده بوده است. یکی از نظریههای ناظر بر این رویداد، پسروی اسلب نئوتتیس در آن دوران را مسبب رژیم تنش کششی میداند. با کمک شبیهسازیهای عددی برای حل معادلات بقاء حاکم بر جریان و دگرشکلی در پوسته و گوشته بالایی، نقش رئولوژی، ضخامت و سن ورق قارهای در این تحولات مورد مطالعه قرار گرفته است. نتایج نشان میدهند که پسروی درازگودال در بازهای بزرگ از پارامترهای فیزیکی شبیهسازیها میتواند روی دهد. پسروی دراز گودال میتواند در یک بازه زمانی 7 تا 12 میلیونساله منجر به رژیم تکتونیکی کششی متمرکز در نزدیکی لبه ورق قارهای شود. برای یک ورق لیتوسفری با رئولوژی قوی این رژیم تکتونیکی به نازکشدگی ناچیز و عوارض زمینشناسی کوچکمقیاس ختم میشود. در مقابل با کاهشیافتن استحکام رئولوژیکی ورق قارهای (و همچنین با کاهش ضخامت آن) دگرشکلیهای شدیدتر و بزرگمقیاستری روی میدهد که برخی از آنها میتوانند از نظر شدت و مقیاس زمانی رویداد، قابل مقایسه و تطبیق با آن چه در ائوسن در ایران رخ داده، باشد.
