واکاوی پیوند سپیدایی با ارتفاع، شیب و وجهشیب در ایرانزمین
نویسندگان
1 استاد آب و هواشناسی، گروه جغرافیای طبیعی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران
2 دکتری آب و هواشناسی،گروه جغرافیای طبیعی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران
3 استاد آب و هواشناسی، گروه جغرافیای طبیعی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران
doi
10.30499/ijg.2022.327388.1393چکیده
سپیدایی رویه فراسنجی کلیدی است که تابعی از نوع سطح زمین است. در این پژوهش برای واکاوی پیوند سپیدایی با مؤلفههای ارتفاعی در ایران از دادههای ترکیبی(تررا/ آکوا) سنجنده مودیس در بازه زمانی 1/1/1379 تا 29/12/1397 (6940 روز) بهصورت روزانه و در تفکیک مکانی 500 متر بهره گرفته شد. همچنین دادههای مدل رقومی ارتفاع ایران در تفکیک مکانی 500 متر و با سیستم تصویر سینوسی هماهنگ با تفکیک و سیستم تصویر دادههای سپیدایی از تارنمای سازمان فضایی ناسا برداشت شد. در دادههای مدل رقومی ارتفاع بهکار رفته افزون بر ارتفاع نقاط، اطلاعات شیبِ و وجهشیب برای هر یاخته نیز در دسترس است. پیش از بهکارگیری دادهها برخی پیشپردازشها بر روی دادههای رقومی انجام گرفت. بر مبنای نزدیک به 60 ملیارد یاخته، پیوند سپیدایی و ارتفاع از تراز دریا، یک الگوی قطعه به قطعه خطی را نشان داد. یعنی در ارتفاعات پایین رفتار سپیدایی یکنواخت، سپس کاهشی و از ارتفاع 1300 متری با افزایش ارتفاع، بهسبب افزایش پوشش برفی سپیدایی افزایش مییابد. پیوند سپیدایی و وجهشیب نیز نشان داد که دامنههای جنوبی ایران، به سبب آفتابگیری بیشتر، حدود 3 درصد سپیدایی بیشتری از دامنههای شمالی دارند. پیوند میان سپیدایی و شیب، خطی مستقیم است. بهطوری که تا شیب 30 درجه سپیدایی کاهش مییابد اما در شیبهای بالای 30 درجه سپیدایی افزایش خواهد داشت.