عوامل اثرگذار بر سوگیری حسابرسان مالیاتی در قضاوتهای حرفهای
نویسندگان
1 استادیار، گروه حسابداری، واحد رشت، دانشگاه آزاد اسلامی، رشت، ایران
2 دانشیار، گروه حسابداری، واحد قزوین، دانشگاه آزاد اسلامی، قزوین، ایران.
3 دانشجوی دکتری، گروه حسابداری، واحد قزوین، دانشگاه آزاد اسلامی، قزوین، ایران.
4 استادیار، گروه مدیریت، دانشکده علوم انسانی، واحد لاهیجان، دانشگاه آزاد اسلامی، لاهیجان، ایران.
doi
10.22059/acctgrev.2021.316569.1008492چکیده
هدف: این پژوهش با هدف شناسایی عوامل مؤثر بر سوگیری حسابرسان مالیاتی یا همان حسابرسان رعایت و رتبهبندی و وزندهی به این عوامل اجرا شده است. روش: پژوهش حاضر از بُعد هدف، کاربردی و ماهیت آن اکتشافی است که با روش آمیخته (کیفی و کمّی) به اجرا درآمده است. در بخش کیفی با مرور مبانی نظری و انجام مصاحبههای نیمهساختاریافته با 17 نفر از اعضای شورای عالی مالیاتی، مؤلفههای اثرگذار بر سوگیری حسابرسان مالیاتی شناسایی شد. جامعه آماری پژوهش، اعضای شورای عالی مالیاتی بودند. پس از احصای مؤلفههای اثرگذار، بهمنظور رتبهبندی و وزندهی به آنها، پرسشنامهای بر مبنای تکنیک فازی و تحلیل سلسلهمراتبی طراحی و در اختیار خبرگان قرار گرفت. پس از جمعآوری اطلاعات، با استفاده از تکنیک فازی، مؤلفهها رتبهبندی شدند و بر مبنای تحلیل سلسلهمراتبی، وزن هر یک در نسخه 11 نرمافزارExpert Choice تعیین شد. یافتهها: بر مبنای یافتههای پژوهش، 15 مؤلفه بهعنوان عوامل اصلی اثرگذار بر سوگیری حسابرسان مالیاتی شناسایی شد که عبارتاند از: مفهوم سوگیری، فلسفه و رسالت مالیات، انگیزههای متفاوت رسیدگی، پذیرش مالیات سوگیرانه، ناهمسویی اهداف، قضاوت بدون مرز، دیدگاه اختلافی بهجای دیدگاه تعاملی، کاستیهای رسیدگی مالیاتی، کنترلهای رفتاری، تعصب، فقر دانش، درک مفهوم عدالت مالیاتی، مسئولیتگریزی و بستر آن، ویژگیهای شخصی و ساختار. در این بین، نتایج تاپسیس فازی و تحلیل سلسلهمراتبی نشان داد که ناآگاهی از فلسفه و رسالت مالیات، پذیرش مالیات سوگیرانه و درک نادرست از مفهوم سوگیری، بیشترین ضریب اهمیت را دارند. نتیجهگیری: یافتههای پژوهش نشان میدهد که قوانین و مقررات مالیاتی، صرفاً نمیتواند اهداف قانونگذاران را برآورده سازد. مقررات منصفانه و عادلانه مالیاتی، مستلزم نظارت و رسیدگی مجریان حرفهای است و بدون مداقه در خصوص این موضوعات، رسالت مالیات و مالیاتستانی محقق نخواهد شد.
