فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

در این مقاله اثر جریان­های جتی تراز پایین (LLJ) بر گردوخاک در غرب و جنوب غرب ایران در دوره زمانی سال­های 2017-2007 با استفاده از داده­های دیدبانی و باز­تحلیل ERA5 بررسی شد. چینش قائم باد سبب انتقال تکانه از محور جت به سطح زمین و گسیل گردوخاک از مناطق مستعد می­شود؛ بنابراین برای شناسایی LLJ علاوه‌بر مقادیر بیشینه باد، چینش قائم آن نیز درنظرگرفته ­شد. سپس گستره قائم و افقی LLJ، میانگین بلند‌مدت فراوانی LLJ و رخدادهای گردوخاک به‌صورت ماهانه و فصلی محاسبه شد. نتایج مقایسه داده­های دیدبانی با ERA5 نشان داد سرعت باد 10 متری از سطح زمین برای داده­های بازتحلیل بیشتر از داده­های دیدبانی است. شیو فشاری شدید شمالی به جنوبی ناشی از استقرار سامانه پرفشار روی عراق و زاگرس و سامانه کم­فشار روی جنوب غرب ایران، مهم­ترین واداشت همدیدی است که بادهای شمال و شمال غربی قوی (LLJ) را در این منطقه ایجاد می­کند. همچنین ناهمواری­های منطقه، نسیم خشکی- دریا، تنش سطحی ضعیف روی خلیج فارس، تفاوت­های دما و ظرفیت گرمایی ویژه بین خشکی و دریا نیز از سایر عوامل مؤثر در شدت LLJ و تشکیل شدن آن هستند. توزیع ماهانه سرعت باد نشان­دهنده بیشینه میانگین سرعت باد (m/s 10) در ماه ژوئیه و کمینه آن ( m/s2) در ماه ژانویه است. میانگین ارتفاع لایه مرزی از 2400 متر در روز تا 150 متر در شب متغیر است. این موضوع از عوامل اصلی وقوع LLJ است. بیشترین فراوانی گردوخاک در اهواز در ماه ژوئیه سال 2009 با سی روز گردوخاک بوده است.