ارزیابی عوامل جغرافیایی اثرگذار بر جریان رقابتپذیری توسعه شهری مبتنی بر برنامهریزی راهبردی سناریویی (مطالعه موردی: استان اذربایجان غربی)
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری تخصصی جغرافیا و برنامه ریزی شهری، واحد مرند، دانشگاه آزاد اسلامی، مرند، ایران
2 استادیار گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری، واحد ملکان، دانشگاه آزاد اسلامی، ملکان، ایران
3 استادیار گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری، واحد مرند، دانشگاه آزاد اسلامی، مرند، ایران
doi
10.22034/jgeoq.2021.141852چکیده
شواهد موجود نشان میدهد که نابرابرهای درون منطقهای نتیجه بخشینگری برنامههای توسعه و فرآیند سیاستگزاری بالا به پایین است که از تبعات فضایی آن افزایش تمرکزگرایی در کانونهای شهری عمده و محدود است. بر این مبنا یکی از سیاستهای تعدیلی با هدف کاهش نابرابری و تقویت توان موجودیت شهرها، تأکید بر جریان رقابتپذیری مبتنی بر ویژگیهای خاص قانونی، سیاسی، بومشناختی، اجتماعی و اقتصادی بین کانونهای شهری است. هدف این پژوهش ارزیابی عوامل اثرگذار بر جریان رقابتپذیری کانونهای شهری استان اذربایجان غربی است. برای انجام این مقاله از رویکردی کیفی ـ کمی بهره گرفته شده است. در بخش نخست پیشرانهای کلیدی توسط کارشناسان حوزه (دلفی) به وسیلۀ نرمافزار وزن دهی، اوزان استخراج و ابعاد شناسایی و سپس به کمک نرمافزار Meta-SWOT، 15 عامل اثرگذار بر جریان رقابتپذیری توسعه شهری در افق زمانی 1410 تعیین و مجدداً به روش دلفی در اختیار صاحبنظران قرار گرفت. نتایج گویای این واقعیت است که کلانشهر ارومیه با دارا بودن جایگاه نخست رقابتپذیری همچنان کانون جریانهای فضایی استان است. این در حالی است که راهبردهای سرمایهگذاری دولتی، توجه سیاستگذاران، برنامهریزان و مسئولان، علاقهمندی بخش خصوصی به سرمایهگذاری در استان و فقدان زیرساختهای توسعه در مقیاس کلان از مهمترین عوامل تعیین کننده جریان رقابتپذیری توسعه شهری هستند. در بخش نهایی با رتبهبندی و استخراج ماتریس تأثیرگذاری از نرمافزار Micmac استفاده شده و حالتهای باورکردنی در رقابتپذیری توسعه شهری استان با رویکرد آیندهنگاری مشخص و راهبردهای پیشنهادی معرفی شدند.