کمالگرایی اخلاقی در بوته نقد
نویسندگان
1 دانشیار دانشگاه تربیت مدرس
2 دانشجوی دکتری فلسفه دانشگاه تربیت مدرس
3 استاد دانشگاه تربیت مدرس
doi
10.22099/jrt.2013.2465چکیده
«کمالگرایی» نظریهای اخلاقی است که از ظرفیتهای در خور توجهی در تبیین خیر و سعادت آدمیبرخوردار است. در قرائت رایج از این نظریه، تمرکز بر ذات انسان و ویژگیهای ذاتی اوست و مدعای اصلی آن این است که انسان از طریق پرورش و شکوفاسازی استعدادهای ذاتی خود میتواند به کمال مطلوب خویش نائل شود. طرفداران این نظریه معتقدند ذات انسان فینفسه ارزشمند است و لذا پروراندن استعدادهای ذاتی به سعادت انسان میانجامد. این مقاله پس از بررسی قرائتهای مختلف کمالگرایی و تحلیل دعاوی اصلی آن، به مروری بر مهمترین ادلهی این نظریه میپردازد. در مرحلهی بعد، مهمترین ایرادات وارد بر این نظریه، از جمله انکار ذاتگرایی، طرح و بررسی میشوند. اشکال اصلیای که متوجه این نظریه است ذاتگرایی است که بسیاری از اندیشمندان با آن مخالفاند. این مقاله به نحو اختصار، به تحلیل مدعیات این نظریه و بررسی اشکالات مخالفان و پاسخ آنها میپردازد. نکاتی که در پاسخ به این اشکالات مطرح میشود ما را به این نتیجه رهنمون میگردد که کمالگرایی به منزلهی دیدگاهی که به ذات انسان و کمال او توجه عمیق دارد، قابلیتهای زیادی در تبیین مسائل اخلاقی جدید دارد.
