فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف: گزارش‌دهی داخلی تخلف‌های مالی، یکی از مؤثرترین روش‌های شناسایی تخلف در سازمان‌هاست. شناسایی عوامل مؤثر بر گزارش‌‌دهی تخلف‌ها با توجه به پدیده تماشاگری، زمینه پیشگیری از وقوع تخلف‌های مالی را فراهم می‌سازد، بنابراین، این پژوهش با هدف ارائه الگوی عوامل مؤثر بر گزارش‌دهی داخلی تخلف‌های مالیانجام‌ شده است. روش: برای پاسخ به پرسش پژوهش از روش فراترکیب، تحلیل محتوا و مصاحبه نیمه‌ساختاریافته با خبرگان (فن دلفی) استفاده شد. تعداد 61 مقاله مرتبط با موضوع پژوهش، از نظر محتوایی تحلیل شدند و با تعداد 14 نفر از خبرگان نیز مصاحبه شد. یافته‌ها: تحلیل‌ها نشان می‌دهد که 5 سازه فردی (شامل 19 جزء، مانند ضعف جرئت و جسارت و هراس از ارزیابی و قضاوت شدن)، بین فردی (شامل 4 جزء، مانند ناآشنایی با اصول رفتار اجتماعی و ضعف در مسئولیت‌پذیری اجتماعی)، اخلاقی ـ فرهنگی (شامل 9 جزء، مانند ضعف در تقوا و معنویت و نداشتن صداقت و درستکاری)، اداری ـ مدیریتی (شامل 12 جزء، مانند عدم حمایت قانونی و اجتماعی و عدم شفافیت سازمانی) و ویژگی تخلف (شامل 7 جزء، مانند تعدد افراد مطلع و اطمینان نداشتن از وقوع تخلف)، بر گزارش‌دهی داخلی تخلف‌های مالی با توجه به پدیده تماشاگری تأثیر می‌گذارند. همچنین، هر سازه دارای اجزایی است و هر جزء نیز بر تماشاگری و گزارش‌دهی داخلی تخلف‌های مالی مؤثر است. نتیجه‌گیری: در مواقعی، وقوع تخلف با اطلاع سایر کارکنان رخ می‌دهد؛ اما ممکن است آنها به‌جای گزارش تخلف، فقط به تماشاگرانی تبدیل شوند که تخلف را مشاهده کرده‌اند. مدیریت پدیده تماشاگری موجب می‌شود که کارکنان با اطلاع از وقوع تخلف‌های مالی، آن را گزارش کنند. بر این اساس، افراد متخلف در برابر چشمان تماشاگرِ افرادی قرار دارند که در مقابل افشای تخلف احساس مسئولیت می‌کنند. بررسی‌ها نشان داد که توجه به 5 سازه شناسایی‌شده در این پژوهش، فساد و تخلف را کاهش می‌دهد و موجب می‌شود منافع ذی‌نفعان و عموم حفظ شود، همچنین، بستری فراهم می‌کند تا کارکنان در سازمان‌ها بتوانند تخلف‌ها را گزارش دهند.