تحلیل اکتشافی و تشخیص ناهمگنی سری‌های دما و بارش ایستگاه‌های هواشناسی ایران (دوره 2018-1959)

نویسندگان

1 استادیار، پژوهشکده اقلیم‌شناسی مشهد،مشهد، ایران

2 دانش‌آموخته دکتری هواشناسی کشاورزی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

3 استاد، گروه علوم و مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه فردوسی، مشهد، ایران

doi
10.30499/ijg.2022.308829.1367
چکیده

داده‌های دیده‌بانی­شده در ایستگاه‌های هواشناسی زیربنای طیف وسیعی از برنامه‌­ریزی­ها، مطالعات کاربردی و مدل­سازی­ها در زمینه­ها و علوم مختلف هستند. استفاده از این داده‌ها در مطالعات و برنامه‌ریزی­ها، بدون اطمینان از صحت داده‌ها و همگن بودن سری زمانی آنها می‌تواند به نوعی عدم قطعیت در نتایج منجر شود؛ بنابراین با توجه به اهمیت پارامترهای دما و بارش در برنامه‌ریزی­های محیطی، در این مقاله سری­های زمانی دمای کمینه و بیشینه و بارش روزانه در ایستگاه­های هواشناسی کشور با رویکرد تحلیل اکتشافی و بررسی همگنی در  بازه زمانی 60 ساله (2018-1959) ارزیابی شدند. در بررسی‌ها مشخص شد در سری زمانی 60 ساله از بین 37 ایستگاه به‌طور متوسط دمای بیشینه روزانه به میزان 5%، دمای کمینه بیش از 7% و بارش روزانه، 2% داده‌گم­شده دارند. در همین دوره بدون احتساب داده‌های سال 1959، برای پارامتر دمای بیشینه و دمای کمینه هرکدام هفت مورد و برای بارش نیز هشت مورد داده پرت تشخیص داده شد. در بررسی سری‌های زمانی، بدون احتساب ایستگاه طبس و از بین 36 ایستگاه، دمای روزانه 16 ایستگاه همگن تشخیص داده شد و در 20 ایستگاه نیز یک، دو یا سه نقطه شکستگی در سری زمانی مشخص شد. برای بارش نیز در همین دوره 5 ایستگاه ناهمگن شناخته شدند.