تحلیل ساختاری پیشرانهای مؤثر برآینده گزارشگری شرکتی در ایران
نویسندگان
1 استاد، گروه حسابداری، دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران.
2 دانشجوی دکتری، گروه حسابداری، دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران.
doi
10.22059/acctgrev.2021.80472چکیده
هدف: طی سالهای اخیر، در رابطه با بیکفایتی گزارشگری سنتی شرکتی، نگرانی و دغدغههای فزایندهای وجود داشته است. این موضوع، ضرورت اندیشه در خصوص عوامل مؤثر بر خلق آینده گزارشگری شرکتی را برجسته میکند. بر این اساس، هدف از این پژوهش، شناسایی و تحلیل ساختاری پیشرانهای مؤثر بر آینده گزارشگری شرکتی در ایران است. روش: در مرحله نخست، بهمنظور شناسایی فهرست پیشرانها، از مصاحبههای نیمهساختاریافته با خبرگان حوزه گزارشگری شرکتی بهره گرفته شد، سپس بهمنظور اعتبارسنجی و اجماع در خصوص پیشرانهای بااهمیت، از تحلیل دلفی فازی استفاده شده است. در مرحله دوم با بهکارگیری روش تحلیل اثرهای متقابل با استفاده از نرمافزار میکمک، به تحلیل ساختاری پیشرانهای شناسایی شده در مرحله نخست اقدام شد. برای گردآوری دادهها در مراحل مختلف پژوهش، از نمونهگیری هدفمند استفاده شد. در مرحله نخست، با 17 خبره مصاحبه به عمل آمد. پرسشنامه دلفی در دور نخست، بین 35 نفر از خبرگان و در دور دوم، بین 27 نفر از پاسخدهندگان مرحله نخست توزیع شد. پرسشنامه تحلیل ساختاری نیز، بین 35 نفر حاضر در مرحله نخست دلفی، بهطور مجدد توزیع شد که از این بین 20 پاسخ دریافت شد. یافتهها: بر اساس نتایج مرحله نخست پژوهش، 52 پیشران در مصاحبههای اکتشافی شناسایی شدند که خبرگان، پس از دو دور اجرای دلفی فازی، 37 پیشران را بهعنوان پیشرانهای بااهمیت پذیرفتند و در خصوص آن اجماع کردند. در مرحله دوم نیز، پس از تحلیل ساختاری پیشرانها، جایگاه هر پیشران بهعنوان پیشرانهای اثرگذار، پیشرانهای دووجهی، پیشرانهای خروجی و پیشرانهای قابل حذف مشخص شدند. نتیجهگیری: نتایج پژوهش نشان میدهد که سه پیشران «ورود به عرصه اقتصادی جهانی، رفع تحریمها و گسترش پیوند با سرمایهگذاران خارجی»، «خصوصیسازی مالکیت» و «توسعه شبکههای اجتماعی»، بر شکلگیری آینده گزارشگری شرکتی، بیشترین تأثیرگذاری را دارند. انتظار میرود نتایج این پژوهش، در ارائه تفسیری ساختارمند و سیستمی از متغیرهای اصلی اثرگذار بر آینده گزارشگری شرکتی و روابط بین آنها گام مؤثری باشد.