مبانی و زمینههای ارزیابی اخلاقی حسابداران از تقلب: دیدگاه دین، فلسفه و محیط
نویسندگان
1 استادیار، گروه حسابداری، واحد یزد، دانشگاه آزاد اسلامی، یزد، ایران.
doi
10.22059/acctgrev.2021.80475چکیده
هدف: شرکتها ساختارهای سازمانی متفاوتی دارند و افراد بدون داشتن ریشههای اخلاقی قوی در چنین محیطهایی، ممکن است بهسمت رفتارهای غیراخلاقی منجر به تقلب کشیده شوند. هدف این پژوهش، بررسی تأثیر عوامل محیطی، فلسفی و دینمداری بر ارزیابی اخلاقی حسابداران از تقلب در حرفه حسابداری است. روش: در این پژوهش، برای دینمداری، سه بُعد زندگی شخصی، اجتماعی و اخلاقمداری و برای شرایط محیطی، دو جنبه عوامل درونی و بیرونی و همچنین برای فلسفه، دیدگاههای سودمندگرایی و ماکیاولیسمی مدنظر قرار گرفت و تأثیر آنها بر ارزیابی اخلاقی تقلب، در چهار بُعد بررسی شد.دادههای لازم برای آزمون فرضیهها با استفاده از توزیع 300 پرسشنامه در بهار 1399 که حسابداران و شاغلان حرفه حسابداری آن را تکمیل کردند، گردآوری شد. تحلیل دادهها نیز با استفاده از نرمافزار لیزرل و مدلسازی معادلات ساختاری انجام گرفت. یافتهها: نتایج، از تأثیر معکوس دینمداری اخلاقی حسابداران بر ارزیابی اخلاقی از تقلب حکایت میکند، در حالیکه دینمداری، در زندگی شخصی و اجتماعی تأثیر معناداری را نشان نمیدهد. علاوه بر آن، دیدگاههای ماکیاولیسمی و سودمندگرایی نیز، تأثیر مثبت و معناداری را بر ارزیابی اخلاقی از تقلب در حسابداری نشان میدهد؛ اما زمینههای ارزیابی اخلاقی درونی و بیرونی حسابداران، تأثیر معناداری بر آن ندارد. نتیجهگیری: شواهد از تأیید مبانی دینمداری اخلاقی و فلسفی، بر ارزیابی اخلاقی از تقلب در حسابداری حکایت میکند، در حالیکه زمینههای درونی و بیرونی در این رابطه تأثیری ندارند. بنابراین، عوامل اثرگذار بر فردیت حسابداران، مانند دینمداری اخلاقی و فلسفه اخلاقی، برای کاهش تقلب و جلوگیری از آن، بسیار بااهمیت است و این موضوع باید در نظر گرفته شود.
