تاثیر تحریم‌های اقتصادی برتولید و رفاه اجتماعی ایران: رهیافتی از الگوی رشد تعمیم‌یافته تصادفی

نویسندگان

1 دانشگاه شاهد

2 دانشگاه علوم پزشکی تهران

doi
10.22054/ijer.2015.4093
چکیده

اعمال تحریم ‌ های مختلف بر اقتصاد ایران اثرات نامطلوبی بر تولید و رفاه اجتماعی به ‌ جای گذاشته‌اند، اما در کمتر مطالعه‌ای به کمّی کردن تاثیر شدت تحریم ‌ ها بر تولید و همچنین رفاه اقتصادی پرداخته شده است. هدف این تحقیق در ابتدا بسط یک الگوی رشد تعمیم یافته با وجود تحریم و نرخ ارز تصادفی است. پس از بسط الگو، سه سناریو با توجه به نوع تحریم برای اقتصاد ایران تعریف شده که در آنها اثرات تحریم ‌ ها بر سطوح تولید و رفاه اجتماعی بررسی می شود. در الگوی بسط داده شده، تحریم‌ها به دو دسته تحریم ‌ های نفتی و تحریم ‌ های کالاهای مصرفی، واسطه ‌ ای و سرمایه ‌ ای تقسیم شده‌ا ند. با استفاده از تابع ارزش تصادفی همیلتون بلمن ژاکوبین ( SHBJ ) و همچنین روش بهینه ‌ سازی تکاملی الگوریتم ژنتیک در سه سناریو تغییرات تولید و رفاه اجتماعی در وضعیت یکنواخت برای اقتصاد ایران کالیبره و بررسی شده است. نتایج نشان ‌ دهنده این موضوع است که در سناریوی اول تحریم ‌ ها بیشتر بر تولید اثر خواهد کرد در حالی که در سناریوی دوم که تحریم ‌ های نفتی اعمال می ‌ شود، اثر آنها بر رفاه اجتماعی محسوس‌تر می‌شود. در سناریوی سوم که ترکیبی از تحریم ‌ های فروش نفت و کالاهای مصرفی، واسطه‌ای و سرمایه ‌ ای اعمال شده، تاثیر تحریم ‌ ها نسبت به دو سناریوی  قبلی بسیار وسیع ‌ تر خواهد بود. براساس تولید تحقق یافته سال 1390 شدت تاثیر تحریم ‌ های نفتی کاهشی معادل  30 درصد در تولید ناخالص داخلی داشته و اعمال انواع تحریم ‌ ها بین 30 تا 50 درصد در کاهش تولید ناخالص داخلی نقش داشته ‌ اند.