بررسی عوامل مؤثر در نمونه‌برداری جهت سن‌یابی به روش لومینسانس نوری

نویسندگان

1 دانشیار، گروه زلزله شناسی، موسسه ژئوفیزیک دانشگاه تهران، ایران

doi
10.30499/ijg.2021.258503.1304
چکیده

در چهل سال گذشته، سن‌یابی به روش لومینسانس تحریک­شده با نور که زمان آخرین نورخوردگی رسوب و صفر شدن سیگنال لومینسانس را در رسوب به‌طور مستقیم تعیین می­کند، به ابزاری اصلی برای تعیین قدمت رسوبات تبدیل شده است. این روش که امروزه در جهان جایگاهی ویژه در علوم کواترنر یافته است، کاربردهای وﺳﯿﻌﯽ در ایران دارد و به‌مرور، استفاده از آن جهت تعیین زمان وقوع زلزله­های دیرین، نرخ لغزش گسل­ها، دوره بازگشت زلزله، دوران­های گذشته آب­و­هوایی شامل دوران­های خشکسالی و مرطوب و همچنین تعیین زمان ساخت تأسیسات باستانی و رشد تمدن ایران گسترش یافته است. هرچه دقت سن­یابی بیشتر باشد، دقت تفسیرهای ناشی از سن افزایش می­یابد. نمونه­برداری دقیق از محل مناسب، دو عامل اصلی جهت به‌دست­آوردن سن دقیق حادثه مورد نظر است. اگرچه با توجه به هدف، محیط و موقعیت نمونه­برداری، راهبردهای گوناگونی برای نمونه­برداری وجود دارد، در هنگام نمونه­برداری ضروری است مبانی و اصول مربوطه در‌نظر­گرفته شود. از جمله این راهبردها، وقوف کافی نسبت به فرضیه­های مطالعه، منبع و تاریخچه رسوبات، وجود کوارتز یا فلدسپات پتاسیم در رسوبات، نقش نور، نقش رطوبت، اطمینان از نبود اغتشاش زیستی در خاک و رسوب و وجود تعادل رادیواکتیو در اطراف نمونه است. برای متأثر نشدن نمونه از عواملی همچون ‌صفر شدگی ناقص در زمان دفن رسوب و جابه‌جا شدن دانه­ها با جانوران در دوران دفن رسوب، ضروری است دقت لازم رعایت شود.