تحلیل‌ خطر جابه‌جایی ناشی از گسیختگی‌های سطحی گسل شمال تبریز به روش احتمالاتی

نویسندگان

1 دانشیار، گروه فیزیک زمین، موسسه ژئوفیزیک دانشگاه تهران، ایران

2 دانش آموخته کارشناسی ارشد، گروه فیزیک زمین، موسسه ژئوفیزیک دانشگاه تهران، ایران

3 دانش‌آموخته کارشناسی ارشد، گروه فیزیک زمین، موسسه ژئوفیزیک دانشگاه تهران، ایران

doi
10.30499/ijg.2021.282463.1324
چکیده

روش تحلیل خطر احتمالی جابه‌جایی ناشی از گسیختگی سطحی، یکی از روش­های نوین در برآورد میزان جابه‌جایی محتمل در منطقه‌ای است که خطر گسیختگی گسل مسبب وجود دارد. در این مطالعه با استفاده از رویکرد احتمالاتی و روش زمین­لرزه، به بررسی میزان جابه‌جایی سطحی گسل شمال تبریز پرداخته شده و جابه‌جایی محتمل در دوره بازگشت­های مختلف در قالب نقشه­های همبندی برآورد شده است. با توجه به گسیختگی­های سطحی ناشی از زمین‌لرزه­های 1721 و 1780 میلادی گسل شمال تبریز که به‌ترتیب با 50 و 60 کیلومتر گسیختگی سطحی همراه بودند، جهت برآورد احتمال جابه‌جایی ناشی از گسیختگی سطحی این گسل با روش زمین­لرزه، قطعه‌ای به طول 50 تا 60 کیلومتر از گسل برای چشمه احتمالی گسیختگی سطحی انتخاب شد. مطابق مطالعات دیرینه­شناسی در این منطقه، جابه‌جایی احتمالاتی به‌ترتیب بین صفر تا 5/4 و صفر تا 1/7 متر انتخاب و بر اساس مطالعات دیرینه­شناسی و کاتالوگ زمین‌لرزه­های تاریخی، دوره بازگشت و بزرگای احتمالی ناشی از فعالیت گسل شمال تبریز، 645 سال و 7/7 Mw~درنظر­گرفته ‌شد. جابه‌جایی احتمالاتی برای نرخ‌ فزونی 5 درصد در 50، 475 و 2475 سال برای جابه‌جایی­های اصلی محتمل (روی گسل) گسل شمال تبریز برآورد شده است. همچنین با اِعمال رابطه کاهندگی پیترسن، جابه‌جایی احتمالاتی بیشینه گسل شمال تبریز برای جابه‌جایی­های 5/4 و 1/7 متر در نرخ فزونی 5 درصد در 50 سال، 186 سانتی‌متر؛ در 475 سال، 469 سانتی‌متر و در 2475 سال، 655 سانتی‌متر تخمین زده شده است.