تدوین مدل ساختاری قلدری بر اساس تجارب ناخوشایند کودکی، تاب‌آوری و خوددلسوزی با نقش میانجی‌گر خودتنظیمی هیجانی در نوجوانان بزهکار

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری تخصصی دانشگاه آزاد اسلامی - - - گروه روان‌شناسی عمومی، واحد ساوه، دانشگاه آزاد اسلامی، ساوه، ایران

2 استادیار دانشگاه خوارزمی - - - گروه روان‌شناسی عمومی، دانشکده روان‌شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران.

3 دانشیار دانشگاه کاشان - - - گروه روان‌شناسی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه کاشان، کاشان، ایران

doi
10.22034/naes.2024.478629.1557
چکیده

زمینه: دوره نوجوانی یکی از حساس‌ترین و بحرانی‌ترین دوره‌های تحول هر انسان بوده که به علت بی‌ثباتی در وضعیت روانی ممکن است تصمیم‌گیری‌های فرد به رفتارهای ناپسندی از قبیل قلدری منتهی شود.هدف: پژوهش حاضر با هدف بررسی مدل ساختاری قلدری بر اساس تجارب ناخوشایند کودکی، تاب‌آوری و خوددلسوزی با نقش میانجی‌گر خودتنظیمی هیجانی در نوجوانان بزهکار، انجام شد.روش: پژوهش حاضر از نظر هدف کاربردی و از نظر شیوه گردآوری داده‌ها از نوع توصیفی- همبستگی بود با استفاده از روش الگویابی معادلات ساختاری بود. جامعه آماری این پژوهش شامل تمامی نوجوانان بزهکار دختر و پسر 14 تا 18سال بود که در مراکز اصلاح و تربیت استان تهران در سال 1400 نگهداری می‌شدند. از بین جامعه آماری ذکرشده، با روش نمونه‌گیری در دسترس تعداد 350 نفر انتخاب و به عنوان گروه نمونه وارد پژوهش شدند. ابزار مورداستفاده در پژوهش حاضر شامل پرسشنامه قلدری (ایلی نویز، 2001)، مقیاس کودک‌آزاری (محمدخانی و همکاران، 1381)، پرسشنامه تاب‌آوری کانر دیویدسون (2003)، مقیاس خوددلسوزی (نف، 2003)، پرسشنامه سبک‌های عاطفی (هافمن و کاشدان، ۲۰۱۰) بود. در نهایت تحلیل داده‌ها توسط روش تحلیل مسیر انجام شد. کلیه تحلیل‌ها با استفاده از نرم افزارهای SPSS26 و AMOS24 صورت گرفت. جهت تحلیل روابط واسطه‌ای نیز از روش بوت استرپ استفاده شد.یافته‌ها: یافته‌های پژوهش حاضر نشان داد که بین تجارب ناخوشایند کودکی، تاب‌آوری، خوددلسوزی و خودتنظیمی هیجانی با قلدری رابطه وجود دارد (001/0P<)؛ همچنین خودتنظیمی هیجانی در رابطه بین تاب‌آوری و قلدری و همچنین خوددلسوزی و قلدری نقش میانجی‌گرانه ایفا می‌کند (001/0P<). نتیجه‌گیری: باتوجه به یافته‌های پژوهش پیشنهاد می‌شود درمانگران حوزه سلامت در جهت غنی‌سازی فرمول‌بندی تشخیصی خود در شرایط رفتارهای قلدری در نوجوانان بزهکار به یافته‌های این پژوهش و بحث خوددلسوزی، تاب‌آوری و خودتنظیمی هیجان توجه داشته باشند و اگر ریشه را در آن یافتند، از مداخلات مرتبط روان‌شناختی در این راستا بهره بگیرند.